De proef voor de bepaling van het materiaalverlies sluit aan bij de uitvoering van NEN 7345.

De onderhavige proef voor de bepaling van het materiaalverlies kan worden uitgevoerd tegelijk met de uitvoering van NEN 7345 voor de bepaling van het uitloogkarakter, de diffusiecoëfficiënt en de emissie van de bouwstof. In dat geval worden bij de uitvoering van NEN 7345 enkele extra handelingen verricht, als opgenomen in deze bijlage, paragraaf 2, onder 2, 4, 5 en 6.

Indien in de proef slechts het materiaalverlies van een proefstuk wordt bepaald, zijn slechts de voorgeschreven technische handelingen en berekeningen van NEN 7345 van toepassing die betrekking hebben op de bepaling van het materiaalverlies, zoals weergegeven in paragraaf 2, onder 1 tot en met 6.

Voor de bepaling van het materiaalverlies wordt de gemiddelde waarde genomen van ten minste drie metingen, zoals aangegeven in paragraaf 3, onderdeel 2. Daartoe wordt de proef ten minste 3 maal uitgevoerd.

1. 1.

   Neem tenminste 3, voor de te onderzoeken bouwstof representatieve, proefstukken (P₁), volgens NEN 7345, hoofdstuk 5.

2. 2.

   Verwijder, voordat het proefstuk de eerste maal in de bak of emmer wordt geplaatst, met een zachte kwast, voorzichtig al het losse materiaal van het proefstuk. Hierbij wordt slechts geringe druk uitgeoefend.

3. 3.

   Voer voor elk proefstuk de proef uit volgens NEN 7345, volgens achtereenvolgens onderdeel 8.3, en onderdeel 8.5, met inachtneming van het gestelde in de onderdelen 4, 5 en 6 van deze paragraaf.

4. 4.

   Bepaal na elke in NEN 7345, onderdelen 8.5.1 en 8.5.2 bedoelde stap de massa van het filter en het daarop gelegen afgefiltreerde materiaal, volgens het gestelde onder punt 6.

5. 5.

   Nadat de laatste maal, na stap 8, het water is afgetapt moet de bak of emmer worden schoongespoeld met gedemineraliseerd water (volgens NEN 7345, onderdeel 6.2.), waarbij het spoelwater over een membraanfilter (volgens NEN 7345, onderdelen 7.2 en 7.3) wordt gefiltreerd. Bepaal de massa van het filter met het afgefiltreerde materiaal volgens het gestelde onder punt 6.

6. 6.

   Droog de membraanfilters met het afgefiltreerde materiaal bij 105°Cv5°C en bepaal de massa van dit materiaal met een nauwkeurigheid van 0,01 g.

   De filters worden elk afzonderlijk gedroogd en gewogen, waarna de totale massa mx,i van het afgefiltreerde materiaal wordt bepaald door de gemeten massa's van elk gedroogd filter per proefstuk i te sommeren. De filters mogen per proefstuk ook gezamenlijk worden gedroogd na afloop van de gehele proef, waarna door weging de totale massa mx,i, per proefstuk wordt bepaald, waarbij:

   mx	is de gesommeerde massa van de acht filters, waarover na elke stap het eluaat is geleid, tezamen met het filter waarover het spoelwater is geleid bij het naspoelen van de bak of emmer, in g.

7. 7.

   De overige in NEN 7345, hoofdstuk 8, genoemde werkzaamheden mogen ook worden uitgevoerd.

1. 1.

   Bepaling van het massaverlies per proefstuk.

   Bereken het massaverlies per proefstuk m_i in g per m² met de formule:

   mi =	mx, i
   Ai

   voor de proefstukken i = 1 tot en met i = n, waarbij:

   m_i is het massaverlies van een afzonderlijk proefstuk P_i, in g/m²

   m_i is voor proefstuk i de gesommeerde massa van de acht membraanfilters, waarover na elke stap het eluaat is geleid, tezamen met het membraanfilter waarover het spoelwater is geleid bij het naspoelen van de bak of emmer, in g.

   A_i is het oppervlak van het proefstuk i, in m²

   n is het aantal onderzochte proefstukken, met een minimum aantal van 3.

2. 2.

   Bepaling van het massaverlies m.

   Bereken het totale massaverlies m_v van de bouwstof in g per m² met de formule:

   mv =	∑	i = n	mi
   i = 1
   n

   waarbij:

   m_v is het massaverlies van een vormgegeven bouwstof, in g/m²

   m_i is het massaverlies in elk van de achtereenvolgens onderzochte proefstukken, in g/m².

   n is het totale aantal onder 3.2. onderzochte proefstukken.

INHOUDSOPGAVE

Dit Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen is een keuringsmethode bedoeld voor het in het kader van het Bouwstoffenbesluit door de producent c.q. eigenaar onderzoeken van een bouwmateriaal. Het feitelijk onderzoek moet in de meeste gevallen worden uitgevoerd door een daartoe aangewezen instantie. Het Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen doet op basis van de eisen in het Bouwstoffenbesluit een uitspraak over de kwaliteit van de onderzochte partij.

Toelichting

1. a.

   Toepassingsgebied

   Dit Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen is ontworpen voor de producent c.q. eigenaar van bouwmaterialen. Het is een uitwerking van het gestelde in artikel 5.2 en 9.6 van het Bouwstoffenbesluit en artikel 4.1 en 7.1.1 van de bijbehorende Uitvoeringsregeling. De producent c.q. eigenaar, maar ook indirect het bevoegd gezag, kan hiermee vaststellen of een partij bouwstoffen voldoet aan de eisen van het Bouwstoffenbesluit uit bijlage 1 en 2 van het Bouwstoffenbesluit.

   Dit Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen kan worden toegepast indien:

   1. 1.

      Het te toetsen materiaal een bouwstof is zoals gedefinieerd in het kader van het Bouwstoffenbesluit, artikel 1b;

   2. 2.

      De te toetsen bouwstof buiten wordt, of zal worden, gebruikt.

   Indien niet aan deze beide voorwaarden wordt voldaan is het Bouwstoffenbesluit niet van toepassing en vervalt daarmee de functionaliteit van dit Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen.

   Binnen het Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen wordt onderscheid gemaakt tussen een partijkeuring voor schone grond en een partijkeuring voor de overige bouwstoffen, inclusief verontreinigde grond.

   De partijkeuring voor schone grond wordt toegepast om vast te stellen of een partij grond onder het lichte regime voor schone grond in het Bouwstoffenbesluit mag worden toegepast.

   De monsternemingsinspanning voor de partijkeuring schone grond is groter dan voor de partijkeuring bouwstoffen. Dit hangt samen met de theoretische afleiding van het Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen ¹. Het staat een eigenaar van verontreinigde grond vrij om de partijkeuring schone grond te volgen met betrekking tot de bepaling van de samenstelling van zijn grond. De partijkeuring schone grond wordt uitgevoerd met een aanzienlijk grotere monsternemingsinspanning dan de partijkeuring bouwstoffen. Bovendien geldt er voor de toetsing van schone grond een restrictie betreffende de partijgrootte. De gemiddelde concentratie van de bepaalde stoffen in de partij wordt daarmee met de partijkeuring schone grond voldoende betrouwbaar bepaald om ook acceptabel te zijn voor categorie 1- en 2-grond.

   Als een partij grond is onderzocht volgens de aanwijzingen voor schone grond en er is op basis van de concentraties gebleken dat de grond niet voldoet aan de eisen uit § 13.3.1 voor schone grond, dan worden de gemiddelde concentraties, bepaald volgens de aanwijzingen voor schone grond, representatief geacht voor de werkelijke gemiddelde concentraties van de partij grond. Ten behoeve van een eventuele toepassing van de grond binnen het kader van het Bouwstoffenbesluit dienen van deze partij grond dan alleen nog de immissiewaarden te worden bepaald door het uitvoeren van een uitloogproef op een deelmonster. Hiervoor moeten de aanwijzingen voor de bepaling van de immissiewaarden worden opgevolgd, zie § 12. De samenstellingswaarden moeten dan voldoen aan de eisen voor bouwstoffen anders dan schone grond genoemd in § 13.3.1 en de immissiewaarden genoemd in § 13.3.2.

   Grond waarvan werd verondersteld dat deze was verontreinigd en waarvan de keuring derhalve is uitgevoerd volgens de partijkeuring bouwstoffen, maar waarvan na keuren geen overschrijdingen worden vastgesteld van de eisen voor schone grond uit § 13.3.1 mag niet worden aangemerkt als schone grond en daarmee onder het lichte regime voor schone grond in het Bouwstoffenbesluit worden toegepast. Dit is alleen mogelijk indien de grond opnieuw wordt gekeurd met behulp van de partijkeuring schone grond.

   De partijkeuring bouwstoffen wordt uitgevoerd door middel van een aanzienlijk kleinere monsternemingsinspanning dan de partijkeuring schone grond. De gemiddelde concentratie van de partij wordt met de partijkeuring bouwstoffen onvoldoende betrouwbaar geacht om acceptabel te zijn voor schone grond. Bij de partijkeuring schone grond is ten opzichte van de partijkeuring bouwstoffen gekozen voor een zwaardere monsternemingsinspanning omdat schone grond vermengd mag raken met de onderliggende bodem en niet teruggenomen hoeft te worden. Dit vraagt om een zwaarder bewijsmiddel.

   De producent c.q. eigenaar van een bouwstof die de bouwstof toetst volgens het onderhavige Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen, mag er vanuit gaan dat, bij een correcte uitvoering en het toepassen van de juiste zekerheidsfactor bij de toetsing, zie § 13.2, het toetsingsresultaat als voldoende bewijsmiddel zal worden geaccepteerd door het bevoegd gezag. Indien de gemiddelde meetwaarde gecorrigeerd met de juiste zekerheidsfactor aan de eisen van het Bouwstoffenbesluit voldoet, is aannemelijk gemaakt dat wordt voldaan aan de eisen van bijlage 1 of 2 van het Bouwstoffenbesluit.

   Om eventueel te kunnen aantonen welke partij is bemonsterd verdient het de voorkeur om de partij fotografisch vast te leggen en te beschrijven op basis van aspecten als type materiaal, kleur, geschatte D₉₅, e.d..

2. b.

   Status van de verschillende onderdelen

   Deze bijlage van de Uitvoeringsregeling Bouwstoffenbesluit omvat passages die dienen ter verduidelijking van of ter toelichting op de tekst. Deze passages springen in en beginnen met Toelichting.

3. c.

   Verwijzingen

   In het Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen zijn een groot aantal verwijzingen opgenomen naar andere delen van het Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen zelf, naar onderdelen van normen, zowel als naar onderdelen van de toetsingsprotocollen schone grond en bouwstoffen uit Bijlage F van de Uitvoeringsregeling, respectievelijk hoofdstuk 2 en hoofdstuk 3. Verwijzingen naar onderdelen van het Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen vinden uitsluitend plaats onder verwijzing naar de betreffende paragraaf, aangegeven met het §-teken. Verwijzingen naar onderdelen van normen vinden plaats onder vermelding van het betreffende hoofdstuk-nummer. Verwijzingen naar onderdelen van de Handhavingsprotocollen schone grond en bouwstoffen vinden uitsluitend plaats onder verwijzing naar de betreffende paragraaf, aangegeven met het §-teken met vermelding van de betreffende bijlage van het Bouwstoffenbesluit en het betreffende hoofdstuk.

4. d.

   Uitvoering van het Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen

   Om het Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen op een correcte en efficiënte wijze te kunnen uitvoeren is het van groot belang vooraf kennis te hebben van alle te verrichten handelingen, de te maken keuzen en de documenten waarnaar wordt verwezen. Om te komen tot het keuren van een partij bouwstoffen, inclusief grond, dienen een aantal stappen te worden doorlopen, te weten monsterneming, monstervoorbehandeling, analyse en de keuring van de partij op basis van de eisen van het Bouwstoffenbesluit. Elk van deze stappen legt eisen op aan de daaraan voorafgaande en daarna volgende stappen, waarbij de eisen afhankelijk zijn van bijvoorbeeld de te bepalen stoffen en de uit te voeren proef of proeven. Daarom dient vóór aanvang van het onderzoek het gehele Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen te worden doorlopen om vast te stellen op welke manier invulling aan de verschillende onderdelen van de procedure moet worden gegeven. Een aantal essentiële punten hierbij is:

   1. de vraag of het Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen van toepassing is, zoals toegelicht onder a van deze toelichting;

   2. op welke wijze dient de monsterneming te worden uitgevoerd (§ 4);

   3. welke wijze van opslag en conservering dient te worden gevolgd (§ 5);

   4. welke wijze van monstervoorbehandeling dient te worden gebruikt (§ 6);

   5. welke stoffen in de partij bouwstoffen moeten worden bepaald (§ 8);

   6. welke uitloogproef of proeven moeten worden uitgevoerd (§ 9).

5. e.

   De te bepalen stoffen

   In het Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen moet kunnen worden onderbouwd in hoeverre de stoffen die worden onderzocht in een partij van een bouwstof, met uitzondering van grond, kritische parameters zijn voor de betreffende bouwstof, zie ook § 6.1.

   Door stoffen die voor de te keuren bouwstof een meer dan marginale kans hebben de samenstellings- of immissiewaarden te overschrijden als ‘kritische’ parameters te benoemen, ontstaat er een objectief parameterpakket dat in het kader van het Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen voor die bouwstof moet worden onderzocht. Het ‘kritische’ van de parameter kan liggen op het gebied van de mate van voorkomen en de variatie daarin, de hoogte van de concentratie in relatie tot de eisen, etc.

   De onderbouwing van de keuze van de kritische parameters kan plaats vinden door onder meer het overleggen van eerdere onderzoeksresultaten naar de samenstelling of de uitloging van de bouwstof waarbij een breed scala aan parameters is onderzocht. Ook kan gebruik worden gemaakt van onderzoeksresultaten van op de bouwstof uitgevoerde beschikbaarheidsproeven volgens NEN 7341, historisch onderzoek of informatie met betrekking tot het productieproces of de daarbij toegepaste grondstoffen. Het wordt geadviseerd om, indien mogelijk, met het bevoegd gezag of afnemer/koper van de bouwstof vooraf tot overeenstemming te komen met betrekking tot de te onderzoeken parameters.

   Ten aanzien van grond die wordt getoetst ten behoeve van de vaststelling of er sprake is van schone grond geldt dat er sprake is van een standaardpakket aan te toetsen stoffen. Mocht er voor worden gekozen de toetsing uit te voeren volgens de aanwijzingen voor schone grond, maar is er mogelijk toch sprake van één of meer stoffen buiten het standaardpakket die ‘kritisch’ kunnen zijn, dan dienen deze stoffen eveneens te worden onderzocht. Daarbij wordt een stof beschouwd als een ‘kritische’ stof indien deze een meer dan marginale kans heeft om de samenstellings- of immissiewaarden te overschrijden.

   Het is in principe mogelijk om van het standaardpakket voor schone grond af te wijken. Om echter met het Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen aan de door het bevoegd gezag gewenste ‘bewijslast’ te voldoen, verdient het sterk de aanbeveling om slechts dan stoffen uit het standaardpakket te schrappen wanneer hierover op voorhand overleg is geweest met het bevoegd gezag.

6. f.

   Aangewezen instanties

   Bij het Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen wordt op basis van de uit te voeren toetsing onderscheid gemaakt tussen instanties die het Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen mogen uitvoeren, zie artikel 5.2 van het Bouwstoffenbesluit.

   Schone grond:

   Als het bevoegd gezag daarom verzoekt moet, zoals in artikel 5.2 van het Bouwstoffenbesluit staat aangegeven, het hier beschreven onderzoek worden uitgevoerd door een “door Onze Ministers aangewezen instantie” zoals aangegeven in artikel 9.1 en 9.4 van het Bouwstoffenbesluit.

   Bouwstoffen:

   Het hier beschreven onderzoek moet worden uitgevoerd door een “door Onze Ministers aangewezen instantie” zoals aangegeven in artikel 9.1 en 9.4 van het Bouwstoffenbesluit.

   Algemeen:

   Deze “door Onze Ministers aangewezen instantie” zijn laboratoria en onderzoeksbureaus die werken volgens het Accreditatieprogramma Bouwstoffenbesluit (AP04) en geaccrediteerd zijn door de Raad voor Accreditatie (NSS) of een vergelijkbaar buitenlands laboratorium. In hoofdstuk 1 van AP04 staan de eisen genoemd waaraan een laboratorium moet voldoen wil het een accreditatie voor het Bouwstoffenbesluit kunnen krijgen en aangewezen worden door de Ministers van VROM en V&W. In de Staatscourant en op de internetsite van het Ministerie van VROM (www.minvrom.nl/bodem/bouwstoffenbesluit) worden lijsten gepubliceerd van laboratoria die zijn aangewezen.

De in het Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen gebruikte termen zijn gedefinieerd in NEN 7360, in artikel 1 van het Bouwstoffenbesluit en in artikel 1.1 van de Uitvoeringsregeling Bouwstoffenbesluit. Met name de in het Bouwstoffenbesluit gegeven definities voor grond en schone grond zijn van belang voor het onderhavig Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen; zie artikel 1.1 onder g en h van het Bouwstoffenbesluit en de toelichting. In aanvulling op deze termen gelden in dit Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen nog de navolgende termen:

1. a.

   kritische parameter: een stof in een bouwstof die een meer dan summiere kans heeft niet te voldoen aan de eisen van het Bouwstoffenbesluit.

2. b.

   aselecte handeling: een handeling die wordt uitgevoerd met behulp van toevalsgetallen, die liggen tussen de 0 en 1 en op basis van een toevalsproces volgens een uniforme verdeling worden gekozen.

3. c.

   effectieve greep- en monstergrootte: de grootte (kg) van de greep respectievelijk het monster zoals die in het uit te voeren onderzoek moeten worden genomen, bepaald op basis van de relatie tussen de minimale greep- en monstergrootte en het aantal in een mengmonster samen te voegen grepen.

4. d.

   zekerheidsfactor (ZF): een getalsmatig uitgedrukte factor waarmee de waarde voor een bepaalde eigenschap van stof i in een monster wordt vermenigvuldigd en die is bedoeld als correctie voor de meetfout of variatiecoëfficiënt.

5. e.

   tussenwaarde: de helft van de som van de samenstellingswaarden voor grond in bijlage 1 van het Bouwstoffenbesluit en de overeenkomstige stof in bijlage 2 van het Bouwstoffenbesluit (= ½(samenstellingswaarde bijlage 1 van het Bouwstoffenbesluit + samenstellingswaarde bijlage 2 van het Bouwstoffenbesluit)).

In het onderdeel monsterneming van het Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen wordt in het gedeelte met betrekking tot bouwstoffen gebruik gemaakt van een ten opzichte van het Bouwstoffenbesluit deels afwijkende terminologie. Hier wordt aan het begin van § 4 nader op ingegaan.

Zie § 3 van Bijlage F, hoofdstuk 3.

Toelichting

De voor dit Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen geldende opsplitsing is weergegeven in schema 1 waarbij tevens de betreffende paragraafnummers van het Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen zijn weergegeven. Schema 1 bestaat uit 3 delen.

In schema 1a is een overzicht gegeven van de monsternemingsprocedure, bestaande uit de onderdelen opstellen monsternemingsplan, monsterneming en opslag en conservering.

Schema 1b geeft een overzicht van de monstervoorbehandeling afhankelijk van de uit te voeren proef of bepaling.

Schema 1c geeft een overzicht van de uit te voeren proeven en bepalingen en de toetsing van de resultaten.

Schema 1 kan daarmee worden beschouwd als inhoudsopgave en geeft weer welke paragrafen van dit Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen onder welke omstandigheden (soort bouwstof, te bepalen stof) van toepassing zijn.

De monsterneming wordt uitgevoerd volgens NEN 7300, NVN 7301, NVN 7302 of NVN 7303. In dit Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen zijn nadere aanwijzingen gegeven ten aanzien van de toepassing van deze NEN en NVN's. Deze nadere aanwijzingen hebben betrekking op het opstellen en gebruiken van het monsternemingsplan in § 4.2, de partijdefinitie in § 4.3, het vaststellen van de te realiseren kwaliteit in § 4.4, de definitie van de minimale greep- en monstergrootte in § 4.5, het bepalen van het aantal te nemen grepen en samen te stellen mengmonsters in § 4.6, en de bepaling van de effectieve greep- en monstergrootte in § 4.7. In § 4.8 wordt de uitvoering van de monsterneming nader gespecificeerd.

Toelichting

In de NEN 7300-serie is sprake van een andere en ruimere indeling in klassen van materialen dan in het Bouwstoffenbesluit. Daarbij geldt de volgende relatie:

Daar waar in deze paragraaf het gebruik van de terminologie van de normen van de 7300-serie expliciet noodzakelijk is, is dit ook aangegeven. Waar mogelijk wordt gebruik gemaakt van de terminologie van het Bouwstoffenbesluit.

Zie voor de hoofdlijnen en systematiek van de monsterneming ook schema 1a.

Voor het opstellen van het monsternemingsplan wordt het formulier gebruikt zoals omschreven in NVN 7301, 7302 en 7303. Voor het maken van aantekeningen gedurende de monsterneming wordt het monsternemingsformulier gebruikt zoals omschreven in NVN 7301, 7302 en 7303.

De te bemonsteren partij wordt gedefinieerd overeenkomstig de betreffende onderdelen van hoofdstuk 6 ‘Werkwijze, deel 1: Monsternemingsplan’ van NVN 7302 voor niet-vormgegeven bouwstoffen of van NVN 7303 voor vormgegeven bouwstoffen. Naast het definiëren van de partijgrootte, dient onder meer ook de aard van de bouwstof te worden vastgelegd. Voor statische partijen dient verder onder meer de plaats waar het materiaal aanwezig is en de ruimtelijke positionering van de partij te worden gedefinieerd door middel van het vastleggen van een ruimtelijk x,y,z-coördinaatstelsel of op basis van een andere hiermee gelijkwaardige methode. Voor een materiaalstroom dienen onder meer de aanvangs- en eindtijd te worden bepaald alsmede de transportsnelheid en de bandbelading (in kg per meter bandlengte).

Het definiëren van de te bemonsteren partij is noodzakelijk ten behoeve van de bepaling van de monsternemingspunten.

Ten behoeve van het verkrijgen van een eenduidige beschrijving van de partij wordt deze fotografisch vastgelegd. Daarnaast dient de partij te worden beschreven op basis van kenmerken als type bouwstof, kleur, geschatte D₉₅, e.d..

In § 4.3.1 en § 4.3.2 worden nadere aanwijzingen gegeven voor de wijze waarop de partijdefinitie in meer specifieke situaties moet plaatsvinden. De partijdefinitie dient duidelijk te worden omschreven.

Onder een partij wordt in onderhavig Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen een hoeveelheid materiaal verstaan die wordt aangetroffen in één werk of is bestemd om in één werk te worden toegepast.

De maximale partijgrootte die wordt gekeurd wordt gelijkgesteld aan de partijgrootte van de partij bouwstoffen die als één geheel wordt toegepast.

Bij (semi-)continue materiaalstromen wordt de omvang van de partij gedefinieerd door het vaststellen van een aanvangstijd en een eindtijd waarbinnen de monsterneming plaatsvindt. De eindtijd moet, in relatie tot de materiaalstroom zodanig worden gekozen dat binnen het gedefinieerde tijdsinterval de volledige partij die wordt gekeurd, wordt getransporteerd.

Toelichting

Voor partijen die specifiek ten behoeve van de monsterneming met behulp van een transportband worden getransporteerd, wordt de omvang van de partij in principe vanuit de statische situatie gedefinieerd. Ten behoeve van de monsterneming vanaf de transportband komt de aanvangstijd overeen met het moment waarop met het transport wordt begonnen en komt de eindtijd overeen met het moment waarop het transport wordt beëindigd.

De monsterneming van niet-vormgegeven bouwstoffen vanuit een materiaalstroom kan onder meer plaatsvinden direct na productie van de niet-vormgegeven bouwstof. Voor de definitie van de partij kan in dat geval worden aangesloten bij het productieproces. Zie in dit verband ook de eerste toelichting in § 4.3.2.

Indien de monsterneming van vormgegeven bouwstoffen plaats vindt bij de productie, dan wordt de omvang van de partij gedefinieerd in relatie met het productieproces. In het licht van NVN 7303 geldt dit in het geval van vormgegeven bouwstoffen zowel voor de vormgegeven bouwstof zelf, als voor de monsterneming van een vers mengsel van grondstoffen.

Toelichting

Een koppeling van de partijdefinitie aan het productieproces ligt, indien dit gezien het moment waarop de monsterneming moet plaatsvinden mogelijk is, voor de hand. In een dergelijke situatie is het namelijk mogelijk om relevante procesparameters, zoals onder meer wijzigingen in de gebruikte grondstoffen, wijzigingen in het product en wijzigingen in de productie-omstandigheden, te gebruiken voor het onderscheiden van deelpartijen met mogelijk verschillende eigenschappen. Koppeling van de partijdefinitie aan de procesparameters leidt in zijn algemeenheid tot betrouwbaarder uitspraken over de onderzochte partij ten gevolge van het feit dat de variabiliteit binnen één partij veelal geringer zal zijn dan tussen verschillende partijen.

Ook indien de monsterneming niet direct na de productie plaatsvindt is het in specifieke gevallen nog mogelijk om voor de partijdefinitie gebruik te maken van de procesparameters.

Voor vormgegeven bouwstoffen waarbij de monsterneming niet bij de productie plaatsvindt, wordt de omvang van de partij gedefinieerd in relatie tot de hoeveelheid van de betreffende bouwstof die op de betreffende locatie, al of niet reeds in toepassing, aanwezig is. Ten behoeve van de monsterneming moeten de coördinaten van de partij worden vastgelegd in een x,y,z-coördinaatstelsel. Ook andere methoden voor het eenduidig vastleggen van de plaatsen waar de grepen worden genomen mogen worden toegepast.

Toelichting

Voor de partijdefinitie kan daarbij bijvoorbeeld aan het volgende worden gedacht:

1. Partij stenen bestaande uit een aantal pallets bij een bouwwerk, nog niet in toepassing:

   Partijdefinitie door het vastleggen van de plaats(en) waar de pallets aanwezig zijn, het vastleggen van het aantal pallets dat tot dezelfde partij moet worden gerekend, het vastleggen van het aantal stenen op elk van de pallets en het vastleggen van de aard, vorm en grootte van de stenen.

2. Partij stenen reeds in toepassing:

   Beschrijving van de toepassing en de ruimtelijke afbakening van de partij ten opzichte van eventueel andere stenen die in het bouwwerk zijn gebruikt, het bepalen of schatten van het aantal stenen in de partij en het vastleggen van de aard, vorm en grootte van de stenen.

Indien er in de zin van NVN 7303 sprake is van monolithische materialen kan het essentieel zijn om de monsterneming uit te voeren voordat het materiaal in een werk wordt toegepast doordat de monsterneming kan leiden tot ernstige schade aan het werk. Dit kan eveneens gelden voor vormgegeven materialen in de zin van NVN 7303.

Voor de monsterneming van niet-vormgegeven bouwstoffen moet volgens de monsternemingsnormen NVN 7301 (materiaalstroom) en NVN 7302 (statische partij) de te realiseren kwaliteit worden vastgesteld, zie hoofdstuk 7.1.2 “Vaststellen van het te realiseren kwaliteitsniveau”. Aan dit onderdeel van de normen wordt invulling gegeven door als maximale waarde van de variatiecoëfficiënt van de fundamentele fout in NVN 7301 en NVN 7302 de waarde van 0,10 vast te leggen.

Voor het bepalen van de minimale greepgrootte bij monsterneming uit een materiaalstroom respectievelijke een statische partij wordt gebruik gemaakt van NVN 7301 respectievelijk NVN 7302, het hoofdstuk 7.5.1 “Bepaling minimale greepgrootte”.

Voor het bepalen van de minimale monstergrootte bij monsterneming uit een materiaalstroom respectievelijke een statische partij wordt gebruik gemaakt van NVN 7301 respectievelijk NVN 7302, het hoofdstuk 7.5.2 “Bepaling minimale monstergrootte”.

Hierbij moet gebruik worden gemaakt van de volgende parameters:

1. de bulkdichtheid van het los gestorte materiaal ρ van de grond wordt vastgesteld op 1600 kg/m³;

2. de soortelijke massa ρ van de grond wordt vastgesteld op 2,6 g/cm³;

3. de correctiefactor voor de korrelgrootteverdeling g wordt vastgesteld op 0,25;

4. de fractie van de korrels die de verontreinigende stof bevatten ρ wordt vastgesteld op 1/50;

5. de maximale korrelgrootte d:

   1. voor partijen met een maximale korrelgrootte (D₉₅) kleiner of gelijk aan 16 mm, is de maximale korrelgrootte d 16 mm ten behoeve van de bepaling van de minimale greepgrootte en 1,6 cm ten behoeve van de bepaling van de minimale monstergrootte;

   2. voor partijen met een maximale korrelgrootte (D₉₅) groter dan 16 mm moet de maximale korrelgrootte worden bepaald. Op basis van de bepaalde maximale korrelgrootte worden de minimale greepgrootte en minimale monstergrootte berekend volgens de formules (5) en (7) van NVN 7302, hoofdstuk 7.5 “Bepaling minimale greep- en monstergrootte”.

Toelichting

Ten behoeve van het bepalen van de maximale korrelgrootte D₉₅ wordt een monster van ten minste 1 kilo van de partij genomen. Dit wordt na weging over een zeef van 16 mm geschud. Indien de grond cohesief gedrag vertoont kan de samenhang tussen de korrels worden verbroken door het monster met water verder door de zeef te spoelen. Hiermee kan een beeld van de werkelijke D₉₅ worden verkregen. Dit heeft echter als consequentie dat de grond na zeving moet worden gedroogd alvorens de massa's kunnen worden bepaald.

Na zeving wordt de hoeveelheid grond die op de zeef achterblijft gewogen. Op basis van de vergelijking van beide massa's wordt bepaald of wordt voldaan aan de eis dat ten minste 95% van de grond door de zeef heen gaat. Wordt aan deze voorwaarde voldaan, dan wordt de maximale korrelgrootte gelijk gesteld aan 16 mm. Wordt niet aan deze voorwaarde voldaan, dan wordt het op de 16 mm zeef resterende materiaal opnieuw gezeefd met een zeef met een zoveel grotere maaswijdte dat wordt verwacht dat daarmee wel wordt voldaan aan de eis dat 95% van het materiaal door de zeef gaat (ten opzichte van het oorspronkelijke monster). Indien daadwerkelijk aan deze eis wordt voldaan, wordt de maaswijdte van de gebruikte zeef gebruikt als schatting voor D₉₅ of wordt door middel van interpolatie tussen de beide zeefmaten de waarde voor D₉₅ geschat. Wordt ook nu niet aan de eis voldaan, dan wordt alsnog een zeef met een (nog) grotere zeefmaat toegepast.

Ook is het mogelijk een volledige korrelgrootte bepaling te doen volgens NVN 5753 en de maximale korrelgrootte D₉₅ te bepalen op basis van de verkregen korrelgrootteverdeling. Daarbij is interpolatie tussen reële zeefmaten mogelijk. Dit laatste is eveneens mogelijk indien bij de korrelgroottebepaling twee of meer zeven zijn gebruikt.

Indien de maximale korrelgrootte kleiner of gelijk is aan 16 mm wordt deze ten behoeve van de berekening van de minimale greep- en monstergrootte gelijk gesteld aan 16 mm, respectievelijk 1,6 cm.

Indien de maximale korrelgrootte groter is dan 16 mm, worden de minimale greep- en monstergrootte berekend volgens de formules (5) en (7) van hoofdstuk 7.5 “Bepaling minimale greep- en monstergrootte” van NVN 7302.

De korrelgrootte van de grond is bepalend voor de greepgrootte. Daarbij bestaat er een directe relatie tussen de dimensies van de monstermemingsapparatuur, de korrelgrootteverdeling van de te bemonsteren grond, de wijze van monsterneming en het type monsternemingsapparatuur. Voor het bepalen van de dimensies van de monsternemingsapparatuur wordt in overeenstemming met NVN 7302 uitgegaan van de grootte van de individuele korrels. Dit is correct indien de apparatuur niet “gevoelig” is voor kluiten, dat wil zeggen dat tijdens de monsterneming ook een deel van een kluit moet kunnen worden bemonsterd. Is dit niet het geval – kluiten gedragen zich bij de monsterneming (min of meer) als individuele korrels – dan dienen de dimensies van de monsternemingsapparatuur overeen te komen met de korrelgrootteverdeling op basis van de kluiten. Aangezien dit tot extreem grote grepen kan leiden verdient het in een dergelijke situatie de voorkeur andere monsternemingsapparatuur toe te passen.

Bijvoorbeeld: het nemen van een monster met een schep uit een niet-geconsolideerde partij zal leiden tot het als geheel bemonsteren van kluiten, terwijl de bemonstering vanuit deze partij met een boor zal leiden tot het bemonsteren van delen van kluiten. De laatste methode verdient derhalve de voorkeur om het toepassen van een extreem grote schep te voorkomen.

De fractie van de korrels die de te bepalen stof bevat (ρ) is een relatief belangrijke factor voor het bepalen van de minimale monstergrootte. Aangezien het bij deze bepaling echter op de eerste plaats om een orde van grootte gaat en bovendien eenduidigheid bij het beoordelen van grond wenselijk is, is er voor een vaste waarde van ρ gekozen.

De voorgaande aannames resulteren, voor grond met een maximale korrelgrootte (D₉₅) kleiner of gelijk aan 16 mm, in een minimale greepgrootte van 180 gram. Omdat voor het toetsen van schone grond twee maal vijftig grepen moeten worden genomen is de effectieve monstergrootte van één mengmonster gelijk aan 9 kilogram, zie ook paragraaf 4.7.

Voor het bepalen van de minimale greepgrootte bij monsterneming uit een materiaalstroom respectievelijke een statische partij wordt gebruik gemaakt van NVN 7301 respectievelijk NVN 7302, het hoofdstuk 7.5.1 “Bepaling minimale greepgrootte”.

Voor het bepalen van de minimale monstergrootte bij monsterneming uit een materiaalstroom respectievelijke een statische partij wordt gebruik gemaakt van NVN 7301 respectievelijk NVN 7302, het hoofdstuk 7.5.2 “Bepaling minimale monstergrootte”.

Voor het bepalen van de minimale greep- en monstergrootte is het noodzakelijk de maximale korrelgrootte van de bouwstof te bepalen. Aan de “maximale korrelgrootte” wordt invulling gegeven door het vaststellen van de korrelgrootte waarvoor geldt dat (ten hoogste) 5% van de korrels groter is dan de betreffende korrelgrootte: D₉₅.

Voor een aantal bouwstoffen geldt dat hiervan op basis van de technische specificaties op voorhand bekend is wat de maximale korrelgrootte van het betreffende materiaal is. Voor dergelijke materialen kan worden volstaan met het aanhouden van deze waarde voor het bepalen van de minimale greep- en monstergrootte, tenzij er tijdens de monsterneming aanwijzingen lijken te bestaan dat de maximale korrelgrootte van de partij deze waarde toch (voor meer dan 5% van het materiaal) overschrijdt. In een dergelijke situatie dient de D₉₅ toch te worden bepaald.

Verder kan de bepaling van de maximale deeltjesgrootte D₉₅ eveneens achterwege blijven indien wordt voldaan aan alle navolgende eisen:

1. de te bemonsteren bouwstof is eenduidig te definiëren (het is bekend om wat voor type bouwstof het gaat);

2. het betreffende type bouwstof is ten minste reeds tien maal eerder onderzocht;

3. de bouwstof had bij deze eerdere onderzoeken een (vrijwel) gelijke maximale korrelgrootte (± 5%);

4. er wordt ten behoeve van het berekenen van de minimale greep- en monstergrootte uitgegaan van een veilige D₉₅, namelijk een D₉₅ die één maaswijdte groter is dan de grootste in de voorgaande bepalingen vastgestelde D₉₅.

Ten behoeve van het bepalen van de maximale korrelgrootte D₉₅ wordt een monster van de partij genomen met een grootte die minimaal gelijk is aan:

massa (g) = 150 × ρ_b × D3/95 ≥ 1 kg

met:

Toelichting

De gegeven formule is slechts bedoeld voor het bepalen van de orde van grootte van het te verkrijgen monster voor de bepaling van de D₉₅ en is gebaseerd op het uitgangspunt dat er in het voor het bepalen van de maximale korrelgrootte bedoelde monster voldoende materiaal moet zijn.

Dit monster wordt na weging over een zeef geschud met een maaswijdte die overeenkomt met de geschatte D₉₅. Indien de bouwstof cohesief gedrag vertoont kan de samenhang tussen de individuele korrels worden verbroken door het materiaal met water verder door de zeef te spoelen. Daarmee kan een beeld worden verkregen van de werkelijke D₉₅. Dit is echter alleen van belang indien de geaggregeerde korrels van dezelfde orde van grootte zijn en heeft als consequentie dat het materiaal na zeving moet worden gedroogd alvorens de massa's kunnen worden bepaald.

Na zeving wordt de hoeveelheid bouwstof die op de zeef achterblijft gewogen. Op basis van de vergelijking van beide massa's wordt bepaald of wordt voldaan aan de eis dat ten minste 95% van de bouwstof door de zeef heen gaat. Wordt aan deze voorwaarde voldaan, dan wordt de maximale korrelgrootte gelijk gesteld aan de maaswijdte van de zeef. Wordt niet aan deze voorwaarde voldaan, dan wordt het op de zeef resterende materiaal opnieuw gezeefd met een zeef met een zoveel grotere maaswijdte dat wordt verwacht dat daarmee wel wordt voldaan aan de eis dat 95% van het materiaal door de zeef gaat (ten opzichte van het oorspronkelijke monster). Indien daadwerkelijk aan deze eis wordt voldaan, wordt de maaswijdte van de gebruikte zeef gebruikt als schatting voor D₉₅ of wordt door middel van interpolatie tussen de beide zeefmaten de waarde voor D₉₅ geschat. Wordt ook nu niet aan de eis voldaan, dan wordt alsnog een zeef met een (nog) grotere maaswijdte toegepast.

Ook is het mogelijk een volledige korrelgrootte bepaling te doen volgens NVN 5753 en de maximale korrelgrootte D₉₅ te bepalen op basis van de verkregen korrelgrootteverdeling. Daarbij is interpolatie tussen reële zeefmaten mogelijk. Dit laatste is eveneens mogelijk indien bij de korrelgroottebepaling twee of meer zeven zijn gebruikt.

Toelichting

De korrelgrootte van de bouwstof is bepalend voor de greepgrootte. Daarbij bestaat er een directe relatie tussen de dimensies van de monsternemingsapparatuur, de korrelgrootteverdeling van de te bemonsteren bouwstof, de wijze van monsterneming en het type monsternemingsapparatuur. Voor het bepalen van de dimensies van de monsternemingsapparatuur wordt in overeenstemming met de NVN 7301 en 7302 uitgegaan van de grootte van de individuele korrels indien de apparatuur niet “gevoelige” is voor aggregaten ³, dat wil zeggen dat tijdens de monsterneming ook een deel van een aggregaat moet kunnen worden bemonsterd. De vorming van aggregaten zal met name optreden bij bouwstoffen met een beperkte maximale korrelgrootte of een brede korrelgrootteverdeling; bijvoorbeeld kluiten bij klei.

Gedragen aggregaten zich tijdens de monsterneming met een bepaald monsternemingsapparaat (min of meer) als individuele korrels, dan dienen de dimensies van de monsternemingsapparatuur overeen te komen met de korrelgrootteverdeling op basis van de aggregaten. Aangezien dit tot extreem grote grepen kan leiden verdient het in een dergelijke situatie de voorkeur andere monsternemingsapparatuur toe te passen.

Bijvoorbeeld: het nemen van een monster met een schep uit een niet-geconsolideerde partij grond zal leiden tot het als geheel bemonsteren van kluiten, terwijl de bemonstering vanuit deze partij met een boor zal leiden tot het bemonsteren van delen van die kluiten. De laatste methode verdient derhalve de voorkeur om het toepassen van een extreem grote schep te voorkomen.

Voor vormgegeven bouwstoffen in de zin van de 7300-serie, waarbij de monsterneming plaatsvindt vanuit het verse mengsel van grondstoffen, wordt de minimale greep- en monstergrootte bepaald overeenkomstig § 4.5.2.

Voor vormgegeven bouwstoffen in de zin van de 7300-serie, waarbij de monsterneming plaatsvindt vanuit het uitgeharde product, is de minimale greepgrootte gelijk aan de proefstukgrootte zoals voorgeschreven in NEN 7345 (diffusieproef) of NEN 7341 (beschikbaarheidsproef). Aan de minimale monstergrootte worden geen specifieke eisen gesteld.

Voor monolithische bouwstoffen in de zin van de 7300-serie is de minimale greepgrootte gelijk aan de proefstukgrootte zoals voorgeschreven in NEN 7345 (diffusieproef) of NEN 7341 (beschikbaarheidsproef). Aan de minimale monstergrootte worden geen specifieke eisen gesteld.

Voor alle bouwstoffen is het minimum aantal mengmonsters dat moet worden onderzocht 2. Dat wil zeggen dat c (het aantal mengmonsters dat wordt samengesteld en onderzocht) ≥ 2.

Als randvoorwaarde bij de keuze van het aantal grepen en mengmonsters geldt dat m een heel getal dient te zijn; alle mengmonsters worden samengesteld uit een gelijk aantal grepen. Hierbij wordt m gedefinieerd als het aantal grepen dat wordt samengevoegd in een mengmonster; m = n/c waarbij n = totaal aantal grepen dat uit de partij is genomen.

Voor schone grond geldt dat het aantal te nemen grepen (n) gelijk is aan 100. Hieruit worden twee te analyseren mengmonsters (c = 2) samengesteld elk bestaande uit 50 grepen per mengmonster (m = 50). Dit betekent dat, gegeven de minimale greepgrootte van 180 gram, de resulterende mengmonsters een (effectieve) grootte hebben van elk 9 kilo.

Het minimum aantal grepen dat moet worden genomen in het geval dat de variatiecoëfficiënt VC_tot onbekend is bedraagt 12. Het minimum aantal te analyseren mengmonsters c is groter of gelijk aan 2. Dit betekent dat het aantal grepen in een mengmonster m groter of gelijk is aan 6. Als aanvullende voorwaarde geldt bovendien dat het aantal grepen in elk mengmonster gelijk moet zijn.

Bij een aantoonbare variatiecoëfficiënt mogen ook minder dan het minimale aantal grepen worden genomen. Het aantal de analyseren mengmonsters (c) moet echter minimaal 2 blijven terwijl het aantal grepen in alle mengmonsters gelijk dient te zijn.

Toelichting

In overeenstemming met de randvoorwaarden gegeven in § 13 van het onderhavige Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen is de eigenaar deels vrij in het kiezen van het aantal grepen dat van een bouwstof wordt genomen en het aantal mengmonsters dat hieruit wordt samengesteld. Bij de minimale monsternemingsinspanning (2 mengmonsters bestaande uit 6 grepen) is uitgegaan van een gemiddelde variatiecoëfficiënt van alle bouwstoffen van 65% (overeenkomstig RIVM/TNO-rapport 771402010 “Toetsen van bouwmaterialen aan normen en eisen”). In § 13 kan de hierbij behorende zekerheidsfactor worden opgezocht.

Bij een aantoonbare andere variatiecoëfficiënt mag van de minimale monsternemingsinspanning worden afgeweken (het aantal te nemen grepen n < 12 of n > 12; het aantal te analyseren mengmonsters c > 2; het aantal grepen in een mengmonster m < 6 of m > 6). In § 13 kan de bijbehorende zekerheidsfactor worden opgezocht. Bij een variatiecoëfficiënt groter dan 65% wordt aangeraden om de monsternemingsinspanning te verhogen. Voor de invulling van de wijze waarop de variatiecoëfficiënt op aantoonbare wijze kan worden vastgesteld wordt verwezen naar de toelichting op de tabellen 8, 9 en 10 in § 13.2.2.

Voor vormgegeven bouwstoffen kan het aantrekkelijk zijn om twee keer zoveel grepen te nemen als noodzakelijk voor de uit te voeren toetsing. Een van deze grepen kan dan worden gebruikt voor het uitvoeren van de diffusieproef, terwijl de andere greep kan worden gebruikt voor (onder meer) het uitvoeren van de beschikbaarheidsproef. Daarmee kan worden voorkomen dat het proefstuk dat voor de diffusieproef wordt gebruikt voor een deel uit nieuw oppervlak bestaat. Een en ander in het licht van de relatie tussen de grootte van het element en de grootte van het proefstuk, zie ook § 4.7.2 van Bijlage F, hoofdstuk 3.

De effectieve greep- en mengmonstergrootte moet worden bepaald. In tabel 1 staan de verwijzingen aangegeven.

Tabel 1: Verwijzingen bepaling effectieve greep- en mengmonstergrootte.

De monsterneming moet probabilistisch worden uitgevoerd. Hiervoor worden in tabel 2 verwijzingen gegeven.

Tabel 2: Verwijzingen uitvoering monsterneming.

Monsteropslag en -conservering worden uitgevoerd overeenkomstig NEN 7310 en NVN 7311.

De individuele grepen worden elk luchtdicht verpakt in een verpakkingsmateriaal dat geen licht doorlaat of worden in het donker opgeslagen. De grepen worden voorafgaand aan de analyse gekoeld opgeslagen bij 4 ± 2°C voor een periode van ten hoogste 7 dagen.

Alleen indien in een bouwstof slechts niet-vluchtige anorganische stoffen moeten worden bepaald is langdurige en niet gekoelde opslag van de monsters toegestaan. In alle andere gevallen, alsmede die gevallen waarbij op voorhand nog niet duidelijk is welke stoffen moeten worden bepaald, is slechts kortdurende opslag onder gekoelde condities toegestaan.

Indien de monsters zijn genomen van het verse mengsel van grondstoffen zal over het algemeen de productie van het gewenste proefstuk op korte termijn na het nemen van het monster dienen plaats te vinden om een proefstuk met vergelijkbare eigenschappen te kunnen maken als het materiaal geproduceerd onder normale condities.

Indien de monsters:

1. niet onder de juiste condities zijn getransporteerd of opgeslagen; of

2. de periode tussen de monsterneming en de aanvang van de monstervoorbehandeling langer is dan 7 dagen;

dient het laboratorium contact op te nemen met de opdrachtgever. Deze dient vast te stellen of de monsters en eventueel alsnog op basis van de monsters verkregen resultaten, kunnen worden gebruikt voor de beoogde partijkeuring.

Toelichting

De vraag of de monsters na een langere periode tussen monsterneming en monstervoorbehandeling, dan wel na opslag of transport onder andere dan de voorgeschreven condities, nog geschikt zijn voor het uitvoeren van het Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen is met name relevant in relatie tot de in de monsters te bepalen stoffen.

Opgemerkt wordt dat het, na het verstrijken van de voorgeschreven bewaartijd, in veel gevallen niet zinvol is om te onderzoeken op vluchtige stoffen.

De opdrachtgever doet er verstandig aan om, indien mogelijk, contact op te nemen met het bevoegd gezag of de koper/afnemer van zijn product om te verifiëren of deze de resultaten in een dergelijke situatie nog acceptabel acht.

De monstervoorbehandeling wordt in zijn algemeenheid uitgevoerd overeenkomstig NVN 7312 voor wat betreft de anorganische stoffen en NVN 7313 voor wat betreft de organische stoffen. In de navolgende § 6.1 tot en met § 6.3 worden aanvullende aanwijzingen gegeven ten aanzien van de wijze van monstervoorbehandeling.

Toelichting

Zie voor de hoofdlijnen en de systematiek van de monstervoorbehandeling ook schema 1b.

De uit te voeren monstervoorbehandeling is afhankelijk van de proef of bepaling die op de bouwstof moet worden uitgevoerd en de stoffen die in de bouwstof moeten worden bepaald of waarvan de uitloging uit de bouwstof moet worden bepaald.

Voor grond die volgens de aanwijzingen voor schone grond wordt onderzocht, geldt dat moet worden gekeurd op basis van de samenstellingswaarden in bijlage 1 van het Bouwstoffenbesluit.

Voor grond die volgens het Gebruikersprotocol bouwstoffen wordt onderzocht, geldt dat moet worden gekeurd op basis van de samenstellingswaarden in bijlage 2 van het Bouwstoffenbesluit. Voor deze grond moeten ook de immissiewaarden van anorganische stoffen worden bepaald. De uitloging van de grond moet worden gekeurd op basis van de immissiewaarden in bijlage 2 van het Bouwstoffenbesluit. Voor de overige bouwstoffen die volgens het Gebruikersprotocol bouwstoffen worden onderzocht geldt dat van de organische verbindingen de samenstelling moet worden bepaald en voor anorganische stoffen de immissiewaarde. Keuring van de partij vindt in dit geval plaats op basis van de samenstellings- en immissiewaarden in bijlage 2 van het Bouwstoffenbesluit.

Bij uitvoering van het Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen moet schriftelijk worden beargumenteerd waarom stoffen wel of niet worden onderzocht. Hierbij kunnen zich de volgende situaties voordoen:

1. 1.

   Op basis van eerder onderzoek kan worden aangetoond welke stoffen slechts een marginale kans hebben om de eisen van het Bouwstoffenbesluit te overschrijden. Deze stoffen hoeven dan in het Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen niet meer te worden onderzocht.

2. 2.

   Op basis van eerder onderzoek kan worden aangetoond welke stoffen een redelijke kans hebben om de eisen van het Bouwstoffenbesluit te overschrijden. Deze stoffen moeten dan in het Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen worden onderzocht.

3. 3.

   Op basis van productiewijze, grondstoffenonderzoek en wijze van aanlevering kan worden beargumenteerd dat de aanwezigheid van bepaalde stoffen of stofgroepen zeer onwaarschijnlijk of waarschijnlijk is. Deze stoffen zouden dan in het Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen juist niet of juist wel moeten worden onderzocht.

Toelichting

Schriftelijk moet worden beargumenteerd waarom stoffen niet of juist wel worden onderzocht. Dit kan op basis van eerder onderzoek, door informatie over de productiewijze, de grondstoffen, e.d.. Voor grond is de plaats van herkomst een relevante parameter. Het zal bijvoorbeeld weinig zin hebben om vluchtige en matig-vluchtige stoffen te bepalen in thermisch behandelde materialen. Grond afkomstig uit een landbouwgebied zal o.a. op bestrijdingsmiddelen moeten worden onderzocht e.d.. Zie ook § 1.1 (tekst en toelichting).

Voor niet-vormgegeven bouwstoffen dient de uitloging te worden bepaald door middel van de kolomproef.

Bij de vormgegeven bouwstoffen is het van belang of de uitloging al of niet diffusie-bepaald is. Voor vormgegeven bouwstoffen moet de uitloging in principe worden bepaald door middel van de diffusieproef en de beschikbaarheidsproef ⁴. Bij vooraf verwachte geringe uitloogbaarheid of snelle uitputting kan er echter voor worden gekozen om alleen de beschikbaarheidsproef uit te voeren. Als hierbij niet wordt voldaan aan de eisen van het Bouwstoffenbesluit moet alsnog de diffusieproef worden uitgevoerd. Ook kan er voor worden gekozen om juist alleen de diffusieproef uit te voeren.

Toelichting

Om te bepalen of een bouwstof volgens de definities van het Bouwstoffenbesluit vormgegeven of niet-vormgegeven is wordt verwezen naar artikel 1e en 1f van het Bouwstoffenbesluit en naar hoofdstuk 3 van de Uitvoeringsregeling.

Het uitvoeren van alleen de beschikbaarheidsproef is mogelijk omdat voor materialen met een geringe uitloogbaarheid of een snelle uitputting de beschikbaarheidsproef voldoende informatie geeft over het uitlooggedrag.

Het uitvoeren van alleen de diffusieproef is mogelijk omdat de uitloging van de beschikbaarheidsproef uit de formules valt indien bij het uitrekenen van de immissie de formules in elkaar worden ingevuld (zie ook de toelichting van de Uitvoeringsregeling op artikel 7.5.2).

De selectie van de uit te voeren proeven is nader uitgewerkt in schema 2.

Afhankelijk van de uit te voeren bepalingen worden van de bouwstof, inclusief schone grond, in de navolgende volgorde analyse- en deelmonsters genomen:

1. 1.

   vier analysemonsters voor de bepaling van het gehalte aan vluchtige stoffen;

2. 2.

   een deelmonster van 250 gram voor de bepaling van het gehalte aan matig-vluchtige stoffen;

3. 3.

   twee analysemonsters per mengmonster voor de bepaling van het droge stof gehalte en, voor grond, tevens twee analysemonsters per mengmonster voor de bepaling van de pH en het lutum en organisch stof gehalte;

4. 4.
   1. a.

      voor een niet-vormgegeven materiaal wordt de volledige resterende hoeveelheid van het mengmonster gebruikt voor het verkrijgen van een deelmonster voor de uitvoering van de kolomproef;

   2. b.

      voor een vormgegeven materiaal wordt een proefstuk genomen voor het uitvoeren van de diffusieproef;

5. 5.
   1. a.

      voor grond wordt de volledige hoeveelheid resterend materiaal na droging gebruikt voor het verkrijgen van een deelmonster voor de bepaling van het gehalte aan niet-vluchtige anorganische stoffen en het verkrijgen van een reservemonster;

   2. b.

      voor niet-vormgegeven bouwstoffen anders dan grond wordt de volledige hoeveelheid resterend materiaal na droging gebruikt voor het verkrijgen van een reservemonster;

   3. c.

      voor vormgegeven bouwstoffen wordt op basis van de overige proefstukken of het resterende deel van het proefstuk na droging en verkleining een deelmonster genomen voor het uitvoeren van de beschikbaarheidsproef en het verkrijgen van een reservemonster.

Voorgaande opsplitsing betekent dat op basis van de te bepalen stof een specifieke wijze van monstervoorbehandeling moet worden gevolgd. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in vluchtige stoffen, polaire matig-vluchtige organische stoffen, (apolaire) matig-vluchtige (organische) stoffen en niet-vluchtige (anorganische) stoffen. De benaming voor deze categorisering is niet dekkend voor de onderverdeling van stoffen bij de monstervoorbehandeling. Een nadere indeling is voor een beperkt aantal stoffen gegeven in het navolgende overzicht. Een volledig overzicht voor alle stoffen die zijn genormeerd in het Bouwstoffenbesluit is opgenomen in tabel 1 en 2 bij dit Handhavingsprotocol bouwstoffen.

Overzicht van de indeling van een beperkt aantal stoffen in categorieën voor de monstervoorbehandeling

In § 6.1.1 tot en met § 6.1.4 wordt nader ingegaan op de voor de te onderscheiden typen van materialen uit te voeren proeven en bepalingen en de volgorde waarin de monstervoorbehandeling voor de verschillende proeven en bepalingen moet worden uitgevoerd.

Toelichting

Ten behoeve van het verkrijgen van een deelmonster van een niet-vormgegeven bouwstof voor het uitvoeren van de kolomproef, dient het monster in principe zonder voorafgaande droging te worden verdeeld om te voorkomen dat het uitlooggedrag van de bouwstof wijzigt ten gevolge van het drogen.

Is een goede verdeling met een statische spleetverdeler in “veld-vochtige” toestand echter niet mogelijk, dan moet het monster eerst worden gedroogd bij 40°C tot dit wel mogelijk is. Tevens kan het noodzakelijk zijn om het monster voorafgaand aan het verdelen te verkleinen, namelijk in die gevallen waarbij de niet-vormgegeven bouwstof niet voldoet aan de eis dat ten minste 95% van de korrels <4 mm is. Ook hiervoor kan het, afhankelijk van het type niet-vormgegeven bouwstof, noodzakelijk zijn om vooraf te drogen.

Kan worden voldaan aan het principe om het monster in “veld-vochtige” toestand te verdelen ten behoeve van het verkrijgen van een analysemonster voor de kolomproef, dan wordt het resterende monstermateriaal na het nemen van het deelmonster voor de kolomproef weer samengevoegd. Dit totale resterende monstermateriaal wordt vervolgens gedroogd en na drogen door middel van roterend verdelen verdeeld in de nog noodzakelijke monsters voor de bepaling van anorganische stoffen (grond) of het verkrijgen van een reservemonster (alle niet-vormgegeven bouwstoffen).

Welke bepalingen op een bouwstof moeten worden uitgevoerd is afhankelijk van drie aspecten:

1. het type bouwstof: niet-vormgegeven, grond of vormgegeven en de voor deze verschillende typen bouwstoffen in het Bouwstoffenbesluit gestelde eisen;

2. de eventuele wens van de opdrachtgever om naar een aantal specifieke stoffen te kijken

3. voor vormgegeven bouwstoffen de vooraf verwachte uitloging van de te bepalen stoffen.

De algemeen geldende volgorde van handelen is voor niet-vormgegeven bouwstoffen ook weergegeven in schema 3 van Bijlage F, hoofdstuk 3.

In tabel 3 worden, op basis van de in § 6.1 gegeven opsplitsing, nadere verwijzingen gegeven over de wijze van monstervoorbehandeling ten behoeve van het bepalen van de samenstelling.

Tabel 3: Verwijzingen met betrekking tot de monstervoorbehandeling ten behoeve van de bepaling van de samenstelling.

In tabel 4 worden, op basis van de in § 6.1 gegeven opsplitsing, nadere verwijzingen gegeven over de wijze van monstervoorbehandeling ten behoeve van het bepalen van het uitlooggedrag van anorganische stoffen.

Tabel 4: Verwijzingen met betrekking tot de monstervoorbehandeling ten behoeve van het bepalen van het uitlooggedrag van anorganische stoffen.

Zie § 7 van Bijlage F, hoofdstuk 3.

De opwerking en analyse voor de bepaling van de samenstelling aan organische en anorganische stoffen wordt uitgevoerd volgens de voor de te bepalen stof vigerende NEN, NVN of ontwerpen daarvan.

Voor het Gebruikersprotocol schone grond staat in tabel 1 van Bijlage F, hoofdstuk 2, per stof beschreven welke voorschriften worden gebruikt voor de opwerking en de verdere analyse.

Voor het Gebruikersprotocol bouwstoffen staat in tabel 1 en 2 van Bijlage F, hoofdstuk 3, per stof beschreven welke voorschriften worden gebruikt voor de opwerking en de verdere analyse. Tabel 1 van Bijlage F, hoofdstuk 3, is van toepassing op de opwerking en analyse voor het bepalen van de samenstelling van categorie 1 en 2 grond. Tabel 2 van Bijlage F, hoofdstuk 3, is van toepassing op de opwerking en analyse voor het bepalen van de samenstelling van categorie 1 en 2 bouwstoffen. Slechts in die gevallen waarin nog geen definitieve (of ontwerp) NEN of NVN beschikbaar is, wordt gebruik gemaakt van onderstaande alternatieven, in de volgende prioriteitsvolgorde:

1. 1.

   voorlopige praktijkrichtlijnen (VPR's), zoals beschreven in deel 55B van de Reeks Bodembescherming, Ministerie van VROM, 1986 en herdruk 1995 (ISBN 90 12 05364 1);

2. 2.

   een interimvoorschrift, op basis van de GCMS-techniek, zoals beschreven hoofdstuk 1 en 2 in bijlage G van deze Uitvoeringsregeling; voor matig-vluchtige organische stoffen aangeduid in de tabel met interim-GCMS-m, voor vluchtige organische stoffen aangeduid met interim-GCMS-v.

3. 3.

   een onderzoeksprotocol “Bouwstoffenbesluit onderdeel grond”, zoals beschreven in hoofdstuk 3 in bijlage G van deze Uitvoeringsregeling.

In tabel 1 en 2 staan een aantal isomeren genoemd. Als er geen nadere specificatie is gegeven, moeten alle isomeren worden bepaald.

Bij de opwerking dient in alle gevallen het uit de monstervoorbehandeling verkregen analysemonster volledig in behandeling te worden genomen. Op basis van minimaal 2 analysemonsters worden, overeenkomstig de in de navolgende paragrafen gegeven aanwijzingen, minimaal twee analyseresultaten verkregen, x₁, x₂, etc.

In tabel 5 staan nog specifieke verwijzingen met betrekking tot opwerking en analyse voor de bepaling van de samenstelling.

Toelichting

Zie voor de hoofdlijnen en systematiek van de opmerking en analyse ook schema 1c.

Tabel 5: Specifieke verwijzingen met betrekking tot opwerking en analyse voor de bepaling van de samenstelling.

De voor het bepalen van het uitlooggedrag uit te voeren proef is afhankelijk van het type bouwstof dat wordt onderzocht.

Voor niet-vormgegeven bouwstoffen wordt het uitlooggedrag bepaald met behulp van de kolomproef ⁵. Om een indicatie te krijgen van de stoffen waarvan het uitlooggedrag kritisch is kan de beschikbaarheidsproef worden uitgevoerd. Welke stoffen voor uitloging kritisch zijn kan echter ook op andere wijze worden bepaald.

Toelichting

Zie ook § 1, de toelichting onder punt e en § 6.1.

Voor vormgegeven bouwstoffen dient als onderdeel van het vaststellen van het uitlooggedrag te worden vastgesteld of er sprake is van diffusie-bepaalde uitloging. Hiervoor dienen de volgende handelingen en berekeningen te worden uitgevoerd:

1. Uitvoeren van de diffusieproef met proefstuk P₁ overeenkomstig NEN 7345;

2. Bepalen van het geometrisch oppervlak (m²);

3. Bepalen of het materiaal diffusie-bepaald uitloogt volgens hoofdstuk 9.3 “Bepaling van het bij de diffusieproef opgetreden uitloogmechanisme” van NEN 7345. Deze bepaling wordt uitgevoerd voor twee inerte stoffen (Na, K, Cl, Br), of één inerte stof en twee andere stoffen, of drie andere stoffen, waarbij voor elk van de geselecteerde stoffen dient te gelden dat de concentratie hoger moet zijn dan drie maal de bepalingsondergrens.

Indien voor ten minste twee van de drie stoffen de uitloging diffusie-bepaald is, wordt het materiaal verondersteld een diffusie-bepaalde uitloging te vertonen.

Indien er sprake is van diffusie-bepaalde uitloging zijn er twee opties:

1. Voor parameters waarvan vooraf wordt verwacht dat er geringe uitloogbaarheid of snelle uitputting optreedt, kan alleen de beschikbaarheidsproef worden uitgevoerd en is het uitvoeren van een diffusieproef niet noodzakelijk.

2. Voor de overige parameters hoeft alleen de diffusieproef te worden uitgevoerd. De beschikbaarheidsproef mag wel worden uitgevoerd maar is niet noodzakelijk.

Nadere aanwijzingen voor het uitvoeren van de beschikbaarheidsproef worden gegeven in § 9.3.

Indien de bouwstof niet diffusie-bepaald uitloogt, dient de uitloging te worden vastgesteld op basis van de kolomproef volgens NEN 7343. Voorwaarde voor het kunnen uitvoeren van de kolomproef is dat er voldoende materiaal beschikbaar is; circa 1,5 kilo per genomen greep / element. Is dit niet het geval dan dienen er nieuwe monsters van het materiaal te worden genomen.

Op basis van minimaal 2 analysemonsters worden, overeenkomstig de nadere aanwijzingen in de paragrafen waarnaar in tabel 6 wordt verwezen, minimaal twee analyseresultaten verkregen, x₁, x₂, etc.

Tabel 6: Specifieke verwijzingen met betrekking tot het uitlooggedrag van de te onderzoeken bouwstof.

Toelichting

Hierbij kan het minimum aantal uit te voeren proeven (3) zoals genoemd in de toelichting van de betreffende paragrafen van het Handhavingsprotocol bouwstoffen buiten beschouwing worden gelaten. Voor het Gebruikersprotocol geldt een minimum aantal van 2 proeven.

De opwerking en analyse van de eluaten wordt uitgevoerd volgens de voor de te bepalen stof vigerende NEN, NVN of ontwerpen daarvan. In tabel 3 van Bijlage F, hoofdstuk 3 staat per stof beschreven welke voorschriften worden gebruikt voor de opwerking en de verdere analyse.

Voor de samenstellingswaarden van grond geldt dat:

1. indien de gemeten stof een metaal is, en

2. er bij de monstervoorbehandeling metalen delen uit het monster zijn verwijderd, en

3. deze metalen delen een van de te toetsen metalen bevat,

de in het analysemonster bepaalde concentratie dient te worden gecorrigeerd voor de het in metallische vorm aanwezige metaal. Deze correctie vindt plaats volgens:

met:

Toelichting

Als voorbeeld:

Na drogen van het monster wordt uit het monster een metalen deel verwijderd. Het betreffende metaal blijkt bij analyse voor 75% uit lood te bestaan. Het weegt 1,2 gram en is afkomstig uit een monster met een massa van 8,3 kg. De concentratie lood bedraagt 32 mg/kg. Het voor het in het metallische deel aanwezige lood gecorrigeerde loodgehalte van het monster bedraagt dus:

Indien het op basis van het voorkomen van de metallische delen duidelijk is om wat voor metaal het gaat is het niet noodzakelijk om de samenstelling van de metallische delen te bepalen. De correctie gaat in dat geval uit dat het metalen deel voor 100% uit het betreffende element bestaat.

Indien er metalen delen uit het monster zijn verwijderd dient in de navolgende formule in plaats van de gemeten concentratie te worden gerekend met de gecorrigeerde concentratie.

De verhouding tussen de meetwaarden wordt per bepaalde stof i vastgesteld door:

met:

Aanvullend op de normale kwaliteitsborging en kwaliteitscontrole geldt dat, indien de verhouding van X_h en X_l van stof i groter is dan Y, dient te worden nagegaan of er in de uitgevoerde procedure (monsterneming, monstervoorbehandeling, analyse) geen fouten zijn gemaakt. Indien er sprake is van (het vermoeden van) fouten dient de betreffende stap, tezamen met de daaropvolgende stappen, te worden overgedaan.

Indien de verhouding tussen de hoogste en de laagste meetwaarde groter is dan Y maar de normale kwaliteitsborging en kwaliteitscontrole alsmede de aanvullende controle geen aanleiding geven tot het vermoeden van fouten in de uitgevoerde procedure, dan mag worden gesteld dat er in de partij sprake is van een grote mate van heterogeniteit. Onder deze aanname hoeven de monsterneming en de daarop volgende stappen niet te worden herhaald.

Toelichting

Indien de herkomst van de partij geen aanleiding lijkt te geven tot het verwachten van een grote mate van heterogeniteit wordt aanbevolen te overwegen de partij opnieuw te onderzoeken; de kans dat de variatie door het uitgevoerde proces van monsterneming, monstervoorbehandeling en analyse wordt veroorzaakt lijkt dan groter dan de kans dat er werkelijk sprake is van een zeer heterogene partij.

Y is afhankelijk van het aantal analysemonsters (c) en het totaal aantal grepen (n). Bij meer grepen daalt Y. Voor een aantal combinaties zijn Y-waarden bekend. Indien er geen Y-waarde beschikbaar is wordt deze controle niet uitgevoerd.

Bij de toetsing van schone grond (2 × 50 grepen) is Y gelijk aan 2,5. Bij de minimum variant (2 × 6 grepen) van het Gebruikersprotocol bouwstoffen is Y gelijk aan 2,1. Bij 3 × 4 grepen is Y bij het Gebruikersprotocol bouwstoffen eveneens gelijk aan 2,1.

Toelichting

De waarde van Y is voor een beperkt aantal toetsingsvarianten op basis van modelsimulaties bepaald in het kader van het opstellen van het Handhavingsprotocol schone grond ⁶.

De waarde van Y is vrij gevoelig voor het aantal analyses dat wordt uitgevoerd en nauwelijks voor het aantal grepen dat in een mengmonster wordt samengevoegd. Hoe meer analyses bij een vast totaal aantal grepen wordt geanalyseerd, hoe groter Y zal zijn; dus hoe verder de hoogste en laagste analysewaarde uit elkaar kunnen liggen. Voor de variant 3 × 4 grepen is de waarde van Y eveneens bepaald in het kader van het opstellen van het Handhavingsprotocol schone grond. Dit is niet het geval voor de variant 2 × 6 grepen. Aangezien het aantal analyses hierbij geringer is dan in de wel bepaalde variant, is de toegekende waarde van Y (2,1) hoger dan op basis van een modelberekening zou worden gevonden. Een overschrijding van Y bij de variant 2 × 6 grepen zal dus eerder duiden op een procedurele fout, aangezien de kans op een overschrijding ten gevolge van een relatief heterogene partij is verkleind.

De gemiddelde meetwaarde voor de samenstelling

wordt per bepaalde stof i vastgesteld door:

1. 1.

   vaststelling van de c meetwaarden x uit de monsters (uitgedrukt in mg/kg ds), met:

   c = aantal monsters (c ≥ 2);

   x = de samenstellingswaarde in mg/kg ds.

2. 2.

   bepaling van de gemiddelde samenstellingswaarde

   _

   x_i =

   van de c meetwaarden x voor stof i volgens:

   		c
   _ xi =	1	∑xi,,j
   c	j=1

Indien een meetwaarde gelijk is aan de bepalingsgrens (“kleiner dan” waarde) dan wordt deze meetwaarde eerst met 0,7 vermenigvuldigd voordat de beide meetwaarden worden opgeteld.

Toelichting

Door de correctie met een factor 0,7 wordt de “kleiner dan” waarde vervangen door een rekenwaarde. Door daarbij een factor 0,7 te gebruiken wordt rekening gehouden met het feit dat de meetwaarden lognormaal zijn verdeeld.

Voor somparameters worden, voor die stoffen waarvoor geldt dat de gemeten concentraties kleiner of gelijk zijn aan de bepalingsgrens, de meetwaarden eerst vermenigvuldigd met 0,7 voordat de concentraties van de onder de somparameter vallende stoffen worden opgeteld. Daarna wordt de gemiddelde meetwaarde voor die somparameter bepaald.

De gemiddelde samenstellingswaarde wordt uitgedrukt op basis van twee significante cijfers.

De emissiewaarden worden berekend overeenkomstig de aanwijzingen in paragraaf 7.5 van de Uitvoeringsregeling Bouwstoffenbesluit voor de kolomproef of de diffusieproef.

Indien een meetwaarde gelijk is aan de bepalingsgrens (“kleiner dan” waarde) dan wordt deze meetwaarde eerst met 0,7 vermenigvuldigd voordat de emissiewaarde wordt berekend.

Toelichting

Door de correctie met een factor 0,7 wordt de “kleiner dan” waarde vervangen door een rekenwaarde. Door daarbij een factor 0,7 te gebruiken wordt rekening gehouden met het feit dat de meetwaarden lognormaal zijn verdeeld.

De gemiddelde meetwaarde voor de emissiewaarde Ē₁ wordt per bepaalde stof i vastgesteld door:

1. 1.

   vaststelling van de c meetwaarden e uit de monsters (uitgedrukt in mg/kg ds of mg/m²), met:

   c = aantal monsters (c ≥ 2);

   e = de emissiewaarde in mg/kg ds of mg/m².

2. 2.

   bepaling van de gemiddelde emissiewaarde Ē van de c meetwaarden e voor stof i volgens:

   		c
   Ē1 =	1	∑℮i,j
   	c	j=1

Toelichting

De emissiewaarde is gelijk aan de in uitgeloogde hoeveelheid bepaald volgens de in paragraaf 7.5 van de uitvoeringsregeling genoemde NVN-normen. Voor de kolomproef wordt de emissiewaarde uitgedrukt in mg/kg ds. Voor de beschikbaarheidsproef en de diffusieproef wordt de emissiewaarde uitgedrukt in mg/m².

De immissiewaarden worden berekend overeenkomstig de Uitvoeringsregeling Bouwstoffenbesluit, paragraaf 7.5 op basis van de in § 11.2 vastgestelde gemiddelde emissiewaarden.

De gemiddelde immissiewaarde wordt uitgedrukt op basis van twee significante cijfers.

Per gemeten stof dient te worden vastgesteld of wordt voldaan aan de eisen van het Bouwstoffenbesluit.

§ 13.1.1.1 Schone grond

Om vast te stellen of wordt voldaan aan de eisen met betrekking tot de samenstellingswaarden van het Besluit, met als doel om vast te stellen dat er sprake is van schone grond, dient aan de volgende voorwaarden te worden voldaan:

1. –

   de toetsing wordt uitgevoerd op partijen met een partijgrootte van maximaal 2000 ton;

2. –

   van de partij zijn 100 grepen genomen;

3. –

   de 100 grepen zijn aselect verdeeld over twee mengmonsters van elk 50 grepen;

4. –

   in de beide monsters zijn tenminste de stoffen van het standaardpakket geanalyseerd.

Het standaardpakket dient te worden uitgebreid indien voor andere stoffen een meer dan marginale kans bestaat dat deze de samenstellingswaarde van bijlage 1 van het Besluit overschrijden.

Indien aan voorgaande voorwaarden wordt voldaan, wordt, om vast te stellen of wordt voldaan aan de eisen met betrekking tot de samenstellingswaarden van het besluit, elke geanalyseerde stof getoetst volgens:

Voor de vaststelling of er sprake is van schone grond gelden aanvullende voorwaarden die nader zijn gespecificeerd in het vigerend wettelijk kader.

Toelichting

Vooralsnog is de wijze van toetsing gespecificeerd in de Vrijstellingsregeling samenstellings- en immissiewaarden Bouwstoffenbesluit (Staatscourant 1999, nr. 126, pag. 10).

Bij de toetsing of er sprake is van schone grond wordt de zekerheidsfactor gelijk gesteld op 1,00.

§ 13.1.1.2 Overige bouwstoffen niet zijnde schone grond

Om vast te stellen of wordt voldaan aan de eisen met betrekking tot de samenstellingswaarden van het Bouwstoffenbesluit geldt dat indien:

wordt voldaan aan de samenstellingseisen van het Bouwstoffenbesluit.

met:

Om vast te stellen of voldaan wordt aan de eisen van de immissiewaarden van vormgegeven bouwstoffen waarvan de uitloging diffusie-gecontroleerd is geldt dat indien:

wordt voldaan aan de immissie-eisen van het Bouwstoffenbesluit.

met:

Als voor stof i alleen de beschikbaarheidsproef is uitgevoerd en de immissiewaarde voor stof i wordt overschreden, dan moet alsnog de diffusieproef worden uitgevoerd en moet de berekende immissiewaarde worden getoetst aan de toetsingswaarde voor stof i.

Toelichting

Zie artikel 7.5.2 van de Uitvoeringsregeling.

Om vast te stellen of wordt voldaan aan de eisen van de immissiewaarden voor niet-vormgegeven bouwstoffen en vormgegeven bouwstoffen waarvan de uitloging niet diffusie-gecontroleerd is, geldt dat indien:

wordt voldaan aan de immissie-eisen van het Bouwstoffenbesluit.

met:

Toelichting

Voor niet-vormgegeven bouwstoffen geldt een afwijkende “formule” ten opzichte van de – formules gebruikt in § 13.1.1. en § 13.1.2. doordat bij de (modelmatige) omrekening van de emissiewaarde naar immissiewaarde een niet-lineaire correctie plaatsvindt. Om te zorgen dat voor alle toepassingen van niet-vormgegeven bouwstoffen toch op een gelijkwaardige wijze worden gekeurd oogt de zekerheidsfactor anders.

Het is mogelijk om aan de hand van de § 11.2 vastgestelde gemiddelde emissiewaarde direct, dus zonder omrekening naar immissiewaarde, vast te stellen of wordt voldaan aan de eisen van het Bouwstoffenbesluit. Hiervoor geldt de volgende formule:

1550 x h x f x (ZF x Ē_{L/S= 10 (i)} - a) < Eis_i

Vanuit het oogpunt van eenduidigheid van de te doorlopen stappen is er voor gekozen om de formule in § 13.1.3 te hanteren waarin uitgegaan wordt van de berekende immissiewaarde. Rekenkundig leveren beide opties hetzelfde resultaat en zijn geheel overeenkomstig RIVM/TNO-rapport 771402010 “Toetsen van bouwmaterialen aan normen en eisen”.

De in te vullen zekerheidsfactor (ZF) is groter of gelijk aan 1. De in te vullen waarde is afhankelijk van de onderzochte bouwstof, het aantal analyses en de vraag of de samenstelling of uitloging moet worden bepaald. Voor bouwstoffen met uitzondering van schone grond is de zekerheidsfactor bovendien afhankelijk van het aantal grepen. De zekerheidsfactor is, indien de partij als één geheel in een werk wordt toegepast, onafhankelijk van de partijgrootte.

Voor schone grond wordt bij de toetsing of er sprake is van schone grond in principe geen zekerheidsfactor gehanteerd (oftewel ZF = 1,00). Voor categorie 1- en 2-grond hoeft, onder de aanname dat er een partij van maximaal 2000 ton is onderzocht op basis van 2 x 50 grepen, eveneens geen zekerheidsfactor te worden gehanteerd (oftewel ZF = 1,00).

Een zekerheidsfactor wordt wel toegepast indien de onderzochte partij (schone) grond niet in zijn geheel in een werk wordt toegepast maar in deelpartijen wordt afgezet. Dit opsplitsen mag alleen wanneer de gekeurde partij een maximale grootte heeft van 2000 ton en is onderzocht op basis van 2 x 50 grepen en er dus twee monsters zijn geanalyseerd (c = 2).

De zekerheidsfactoren in tabel 7 zijn berekend uitgaande van partijen van 2.000 ton. Het is evenwel ook mogelijk om kleinere partijen die als geheel zijn getoetst op te splitsen. De te hanteren zekerheidsfactor is dan niet direct afhankelijk van de grootte van de deelpartijen, (eerste kolom van tabel 7) maar wordt bepaald door de fractie die de deelpartij uitmaakt van de totale partij (tweede kolom van tabel 7).

Toelichting

De zekerheidsfactor is gebaseerd op onderzoek dat is gedaan naar partijen grond in opdracht van SCG/BOG; TNO rapport NITG 03-102-A ‘Opsplitsregels ten behoeve van het leveren van partijen grond’.

Hierbij is het maximale gemiddelde van deelpartijen gerelateerd aan het gemiddelde van de hele partij. De zekerheidsfactor is vervolgens direct gekoppeld aan de verhouding tussen het gemiddelde van de volledige partij van 2.000 ton en de hoogste waarde van de gemiddelden van een daaruit verkregen deelpartij. Deze opsplitsfactor is niet gecorrigeerd voor de meetfout; de lijn dat bij de toetsing van de volledige partij geen rekening hoeft te worden gehouden met de meetfout (zekerheidsfactor 1,00 bij het toetsen van 2.000 ton) wordt dus doorgezet voor de deelpartijen. Indien wel rekening wordt gehouden met de meetfout, dan moeten de zekerheidsfactoren in tabel 7 worden vermenigvuldigd met 1,25.

De zekerheidsfactor voor bouwstoffen is afhankelijk van het aantal analyses (c), het aantal grepen dat in een analysemonster is vertegenwoordigd (m) en de totale variatiecoëfficiënt (VC_tot). De zekerheidsfactoren staan in de tabellen 8, 9 en 10. De zekerheidsfactoren zijn van toepassing als de onderzochte partij als één geheel in een werk wordt toegepast.

Indien de toetsingsinspanning ten minste gelijk is aan de minimale toetsingsinspanning volgens het Handhavingsprotocol bouwstoffen, zie Bijlage F, hoofdstuk 3, te weten 12 grepen en 3 analyses en de partijgrootte maximaal 2.000 ton bedraagt, mag de zekerheidsfactor gelijk worden gesteld aan 1,00. Een bijzondere variant daarvan is het toetsen volgens de voorwaarden voor schone grond, te weten 2 x 50 grepen bij een maximale partijgrootte van 2.000 ton. Wordt gekozen voor een geringer aantal grepen en analyses of een grotere partijgrootte dan moet de voor die combinatie van grepen en analyses geldende zekerheidsfactor worden gebruikt.

Toelichting

Het toepassen van de zekerheidsfactor in de toetsing van een materiaal resulteert voor de producent c.q. eigenaar in een strengere toetsing. Bij het toepassen van de zekerheidsfactor geldt namelijk voor een partij waarvan de gemiddelde concentratie precies gelijk is aan de eis, dat de goedkeurkans gelijk is aan 10%. Voor een partij die wordt goedgekeurd volgens dit Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen en waarbij de zekerheidsfactor wordt gebruikt, geldt dus dat de gemiddelde concentratie van deze partij met een betrouwbaarheid van 90% onder de eis ligt.

Het gebruiken van de zekerheidsfactor in het Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen zal, naar mag worden aangenomen, tot gevolg hebben dat de handhaver zal instemmen met een volgens dit Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen en met de betreffende zekerheidsfactor getoetste en goedgekeurde partij. De kans dat een partij ten onrechte wordt goedgekeurd is immers erg klein, namelijk minder dan 10% indien de eis net wordt overschreden.

Wordt de zekerheidsfactor niet gebruikt in de toetsing (ZF = 1,00), dan is de goedkeurkans voor een partij waarvan de gemiddelde concentratie overeenkomt met de eis 50%. De kans dat de handhaver een dergelijke partij alsnog zal afkeuren indien de partij wordt getoetst op basis van het Handhavingsprotocol is aanzienlijk groter, met name indien de gemeten gemiddelde concentratie op of net onder de eis ligt.

Het hanteren van de zekerheidsfactor 1,00 is in verband met de milieuhygiënische risico's van het toepassen van een partij die nog net aan de eis voldoet, gekoppeld aan een maximale partijgrootte van 2000 ton zoals deze ook geldt voor de toetsing door de handhaver op basis van het Handhavingsprotocol bouwstoffen, Bijlage F, hoofdstuk 3 van de Uitvoeringsregeling.

De zekerheidsfactoren in tabel 8 gelden voor de situatie dat er niets bekend is over de totale variatiecoëfficiënt. Er wordt dan voor niet-vormgegeven bouwstoffen uitgegaan van een totale variatiecoëfficient van 65%. Voor de vormgegeven bouwstoffen wordt uitgegaan van een totale variatiecoëfficiënt van 45%. Combinaties met een geringer aantal grepen of analyses dan waarvoor de zekerheidsfactoren zijn gegeven zijn in deze situatie niet toegestaan; de minimumvariant bij een onbekende totale variatiecoëfficiënt is 2 analyses en 6 grepen per analyse.

Als er wel informatie is over de totale variatiecoëfficiënt zijn er meerdere mogelijkheden:

Tabel 8: Zekerheidsfactoren voor een situatie waarin de werkelijke totale variatiecoëfficiënt niet bekend is. De tabel is overeenkomstig de uitgangspunten van het Handhavingsprotocol bouwstoffen gebaseerd op een totale variatiecoëfficiënt van 65% voor niet-vormgegeven bouwstoffen en een totale variatiecoëfficiënt van 45% voor vormgegeven bouwstoffen. In het gearceerde gebiedmagde zekerheidsfactor gelijk worden gesteld aan 1,00 indien de partijgrootte maximaal 2000 ton bedraagt.

– toetsing volgens deze variant is niet toegestaan indien de totale variatiecoëfficiënt onbekend is. Indien de totale variatiecoëfficiënt gelijk is aan 65% (niet-vormgegeven bouwstof) of 45% (vormgegeven bouwstof) dient de te hanteren zekerheidsfactor te worden berekend.

Tabel 9: Zekerheidsfactoren voor een aantoonbare totale variatiecoëfficiënt voor niet-vormgegeven bouwstoffen = 50% en voor vormgegeven bouwstoffen = 30%. In het gearceerde gebiedmagde zekerheidsfactor gelijk worden gesteld aan 1,00 indien de partijgrootte maximaal 2000 ton bedraagt.

Tabel 10: Zekerheidsfactoren voor een aantoonbare totale variatiecoëfficiënt voor niet-vormgegeven bouwstoffen = 80% en voor vormgegeven bouwstoffen = 60%. In het gearceerde gebiedmagde zekerheidsfactor gelijk worden gesteld aan 1,00 indien de partijgrootte maximaal 2000 ton bedraagt.

Voor andere combinaties van het aantal samen te voegen grepen (m), het aantal monsters (c) en de totale variatiecoëfficiënt (VC_tot) kan de zekerheidsfactor worden berekend met de formule:

Toelichting

In tabel 8,9 en 10 staan de zekerheidsfactoren behorende bij het Gebruikersprotocol bouwstoffen.

De hoogte van de zekerheidsfactor is afhankelijk van een aantal factoren:

1. de statistiek;

2. de monsternemingsinspanning;

3. voorkennis over de bouwstof. Dit kan kwantitatieve voorkennis zijn over de variatiecoëfficiënt van de bouwstof, een eerder onderzochte partij of de (kwaliteit van de) gebruikte grondstoffen of kwalitatieve voorkennis met betrekking tot de kritische parameters.

Indien voorkennis over de variatiecoëfficiënt van de bouwstof nog niet op aantoonbare wijze beschikbaar is kan deze informatie alsnog worden verzameld. Voor het bepalen van de VC_tot moet ten minste aan de volgende eisen worden voldaan:

Ten minste 15 individuele monsters moeten worden onderzocht op samenstelling of uitloging. Deze 15 individuele monsters moeten afkomstig zijn uit partijen die vrij zijn gekomen bij één productieproces van één producent. De hieruit voortkomende 15 waarnemingen dienen schriftelijk te worden gerapporteerd tezamen met een aantal relevante statistische kenmerken als het minimum en maximum, het gemiddelde, de standaarddeviatie en de variatiecoëfficiënt. In het verslag van het Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen dient naar deze bepaling te worden verwezen dan wel dienen deze gegevens te worden opgenomen in de rapportage.

Indien reeds gegevens over de betreffende bouwstof beschikbaar zijn kunnen deze worden gebruikt voor het bepalen van VC_tot, waarbij de gegeven van een aaneengesloten productieperiode zo kort mogelijk voor de betreffende toetsing afkomstig dienen te zijn.

Als er geen informatie is over de variatiecoëfficiënt dan moet op basis van het genomen aantal grepen en geanalyseerde monsters de betreffende zekerheidsfactor uit tabel 8 worden gebruikt. Bij de minimum variant 2 analyses en 6 grepen per analyse is ZF = 1,37. In de andere twee tabellen zijn de zekerheidsfactoren aangegeven van een bouwstof waarvan de variatiecoëfficiënt bekend is, in relatie tot de monsternemingsinspanning. Alle zekerheidsfactoren in de tabel, of de hiervoor in de plaat gestelde waarde ZF = 1,00, zijn van toepassing als de onderzochte partij als één geheel in een werk wordt toegepast.

Om te voldoen aan de samenstellingswaarden van het Bouwstoffenbesluit wordt als eis_i gehanteerd:

Voor het Gebruikersprotocol schone grond:

1. 1.

   de samenstellingswaarden in bijlage 1 van het Bouwstoffenbesluit, gecorrigeerd voor het in de grond gemeten lutum gehalte en gehalte organisch stof. De correctie moet worden uitgevoerd met de betreffende formule in bijlage 1 van het Bouwstoffenbesluit.

2. 2.

   indien de desbetreffende samenstellingswaarde onder de bepalingsgrens ligt van de in tabel 1 (Bijlage F, hoofdstuk 2) vermelde voorschriften: de bepalingsgrens zoals aangegeven in de kolom “bepalingsgrens” van tabel 1 van Bijlage F, hoofdstuk 2;

3. 3.

   indien in bijlage 1 van het Bouwstoffenbesluit voor de desbetreffende samenstellingswaarde een a staat vermeld: de aantoonbaarheidsgrens behorende bij het in tabel 1 genoemde voorschrift, zoals aangegeven in de kolom “aantoonbaarheidsgrens” van tabel 1 (Bijlage F, hoofdstuk 2 van de Uitvoeringsregeling).;

4. 4.

   indien de, door het voor AP04 geaccrediteerde laboratorium gerapporteerde, bepalingsgrens boven de in tabel 1 vermelde bepalingsgrens, de hogere bepalingsgrens zoals vermeld en gemotiveerd door het laboratorium.

Toelichting

Ten gevolge van specifieke matrixstoringen kan het voor een bepaald monster niet mogelijk blijken de in tabel 1 weergegeven bepalingsgrens voor één of meer stoffen te halen. Indien dit optreedt mag de door het laboratorium gerapporteerde bepalingsgrens als toetsingswaarde worden gehanteerd. Voorwaarde hiervoor is wel dat het betreffende laboratorium is geaccrediteerd voor AP04, waarmee een garantie wordt ingebouwd dat voor dat monster daadwerkelijk geen lagere bepalingsgrens kan worden gerealiseerd. Bovendien moet het laboratorium de hogere bepalingsgrens in de rapportage motiveren.

Voor het Gebruikersprotocol bouwstoffen:

grond (uitgezonderd schone grond):

1. 1.

   de samenstellingswaarden in de van toepassing zijnde kolom uit bijlage 2 van het Bouwstoffenbesluit, gecorrigeerd voor het in de grond gemeten lutum gehalte en gehalte organisch stof. De correctie moet worden uitgevoerd met de betreffende formule in bijlage 1 van het Bouwstoffenbesluit.

2. 2.

   indien de desbetreffende samenstellingswaarde onder de bepalingsgrens ligt van de in tabel 1 (Bijlage F, hoofdstuk 3) vermelde voorschriften: de bepalingsgrens zoals aangegeven in de kolom “bepalingsgrens” van eerder genoemde tabel 1;

overige bouwstoffen:

de samenstellingswaarden in de van toepassing zijnde kolom uit bijlage 2 van het Bouwstoffenbesluit.

Om te voldoen aan de immissiewaarden van het Bouwstoffenbesluit worden als eis_i gehanteerd de immissiewaarden uit de van toepassing zijnde kolom uit bijlage 2 van het Bouwstoffenbesluit.

Er wordt een rapport gemaakt van het onderzoek, waarin ten minste de volgende gegevens worden opgenomen:

1. a)

   een verwijzing naar dit Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen en de NEN's of NVN's die zijn gebruikt;

2. b)

   de datum van de monsterneming en de naam van de instelling die de monsterneming heeft uitgevoerd;

3. c)

   het volledig ingevulde monsternemingsformulier en monsternemingsplan of een kopie daarvan, met speciale aandacht voor afwijkingen met betrekking tot de minimum variant: bij afwijkingen naar beneden toe met bewijs voor de variatiecoëfficiënt van de bouwstof. Tevens speciale aandacht voor de partijgrootte;

4. d)

   de datum van monstervoorbehandeling, analyse en uitloogproeven en de naam van de instelling die dit heeft uitgevoerd en, indien aanwezig, het analyselijstnummer;

5. e)

   de uitgevoerde monstervoorbehandelingsmethoden met een verwijzing naar dit Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen en de specifieke onderdelen van de van toepassing zijnde normen;

6. f)

   de aanwezigheid van eventuele metalen delen in het monster, de massa en de (vermoedelijke) samenstelling hiervan;

7. g)

   de stoffen die zijn geanalyseerd voor het vaststellen van de samenstelling en de argumentatie waarom deze stoffen zijn geanalyseerd;

8. h)

   het resultaat van de samenstellingsanalyses in mg/kg ds;

9. i)

   de bepaling van de gemiddelde meetwaarden voor de samenstelling en de verhouding tussen de meetwaarden voor de samenstelling inclusief de daaruit getrokken conclusie ten aanzien van de uitgevoerde handelingen;

10. j)

    de uitgevoerde uitloogproef of -proeven;

11. k)

    de stoffen die zijn geanalyseerd in de eluaten voor het vaststellen van de emissiewaarden en de argumentatie waarom deze stoffen zijn geanalyseerd;

12. l)

    het resultaat van de analyses van de eluaten in μg/l;

13. m)

    de berekening van de emissiewaarden;

14. n)

    de bepaling van de gemiddelde emissiewaarden;

15. o)

    de gegevens met betrekking tot VC_tot op basis waarvan de zekerheidsfactor is gebaseerd of een referentie aan deze gegevens;

16. p)

    de gebruikte zekerheidsfactor in relatie tot het aantal genomen grepen en geanalyseerde monsters;

17. q)

    een beschrijving van eventuele, met redenen omkleedde, afwijkingen van één van de voorgeschreven werkwijzen in het Gebruikersprotocol schone grond en bouwstoffen, de Uitvoeringsregeling, de NEN's, de NVN's of andere in tabel 1, 2 of 3 (Bijlage F, hoofdstuk 3), tabel 1 (Bijlage F, hoofdstuk 2) genoemde meetvoorschriften, die het analyseresultaat kunnen beïnvloeden.

Toelichting

Voor de rapportage kan eventueel gebruik worden gemaakt van de rapportages die per onderdeel (monsterneming, monstervoorbehandeling, uitloging, analyse) worden verkregen.

- Handhavingsprotocol schone grond -

Dit Handhavingsprotocol schone grond is een toetsingsprotocol bedoeld voor het onderzoeken en toetsen van partijen grond in het kader van overheidstoezicht of handhaving. Het feitelijk onderzoek moet in de meeste gevallen worden uitgevoerd door een daartoe aangewezen instantie. Het Handhavingsprotocol schone grond doet op basis van de eisen in het Bouwstoffenbesluit een uitspraak over de kwaliteit van de onderzochte partij.

Toelichting

1. a.

   Materiaal binnen toepassingsgebied

   Voor het toepassen van het Handhavingsprotocol schone grond moet worden voldaan aan de volgende randvoorwaarden:

   1. 1.

      het te toetsen materiaal dient grond te zijn;

   2. 2.

      de handhaver wil toetsen of een partij grond ook werkelijk schone grond is, waarvan de eigenaar stelt dat:

      1. het schone grond is, of

      2. de grond is toegepast of zal worden toegepast volgens de regels voor schone grond in het Bouwstoffenbesluit, of

      3. er sprake is van een met een van voorgaande punten vergelijkbare situatie.

      Ten behoeve van het beantwoorden van de vraag of het te toetsen materiaal grond is wordt enerzijds verwezen naar de definities van grond en schone grond in het Bouwstoffenbesluit, artikel 1, lid g, respectievelijk lid h, en wordt anderzijds uitgegaan van de informatie die over de te toetsen partij beschikbaar is. Indien geen informatie over de partij beschikbaar is, maar deze bij een visuele beoordeling door de handhaver als grond wordt aangemerkt, alsmede ten gevolge van de wijze van toepassing volgens de regels voor schone grond van het Bouwstoffenbesluit als grond mag worden aangemerkt, is dit Handhavingsprotocol schone grond eveneens van toepassing.

      Indien niet aan beide randvoorwaarden wordt voldaan mag het Handhavingsprotocol schone grond niet worden toegepast, maar dient de partij te worden getoetst volgens het Handhavingsprotocol bouwstoffen, zie bijlage F, hoofdstuk 3 van de Uitvoeringsregeling van het Bouwstoffenbesluit. Grond die niet voldoet aan de voorgaande randvoorwaarden voor het toepassen van het Handhavingsprotocol schone grond moet worden beschouwd als een gewone niet-vormgegeven bouwstof. Die grond dient te worden toegepast in overeenstemming met de eisen die aan niet-vormgegeven bouwstoffen in het Bouwstoffenbesluit worden gesteld. De toetsing van die grond dient derhalve eveneens te worden uitgevoerd in overeenstemming met de toetsing voor andere niet-vormgegeven bouwstoffen.

      Om ook in een later stadium te kunnen vaststellen of er daadwerkelijk sprake is van grond dient het materiaal te worden beschreven. Hierbij wordt de partij tevens fotografisch vastgelegd, zie ook § 3.2.

2. b.

   Uitvoering van het Handhavingsprotocol schone grond

   Ten behoeve van het uitvoeren van het Handhavingsprotocol schone grond is kennis van de inhoud van dit gehele Handhavingsprotocol schone grond en van de normen waarnaar in dit Handhavingsprotocol schone grond wordt verwezen van essentieel belang.

   Om te komen tot de toetsing van een partij grond dienen een aantal stappen te worden doorlopen, te weten monsterneming, monstervoorbehandeling, analyse en toetsing van de analyseresultaten. Elk van deze stappen legt eisen op aan de daaraan voorafgaande en daarna volgende stappen, waarbij de eisen afhankelijk zijn van bijvoorbeeld de te bepalen stoffen. Daarom dient vóór aanvang van de toetsingsprocedure het gehele Handhavingsprotocol schone grond te worden doorlopen om vast te stellen op welke manier invulling aan de verschillende onderdelen van de procedure moet worden gegeven. Een aantal essentiële punten hierbij is:

   1. de vraag of het Handhavingsprotocol schone grond van toepassing is, zoals toegelicht onder a van deze toelichting;

   2. op welke wijze dient de monsterneming te worden uitgevoerd (§ 3);

   3. welke wijze van opslag en conservering dient te worden gevolgd (§ 4);

   4. welke wijze van monstervoorbehandeling dient te worden gebruikt (§ 5);

   5. welke stoffen in de grond moeten worden bepaald (§ 7).

   In dit Handhavingsprotocol schone grond zijn een groot aantal verwijzingen opgenomen; zowel naar andere delen van dit handhavingsprotocol schone grond als naar onderdelen van normen. Verwijzingen naar onderdelen van dit Handhavingsprotocol schone grond vinden uitsluitend plaats onder verwijzing naar de betreffende paragraaf, aangegeven met het § -teken. Verwijzingen naar onderdelen van normen vinden plaats onder vermelding van het betreffende hoofdstuk -nummer.

3. c.

   Aangewezen instanties

   Het hier beschreven onderzoek moet worden uitgevoerd door een "door Onze Ministers aangewezen instantie" zoals aangegeven in artikel 8.1 van de Uitvoeringsregeling.

   Deze "door Onze Ministers aangewezen instantie" zijn laboratoria en onderzoeksbureaus die werken volgens het Accreditatieprogramma Bouwstoffenbesluit (AP04) en geaccrediteerd zijn door de Raad voor Accreditatie (NSS) of een vergelijkbaar buitenlands laboratorium. In hoofdstuk 1 van AP04 staan de eisen genoemd waaraan een laboratorium moet voldoen wil het een accreditatie voor het Bouwstoffenbesluit kunnen krijgen en aangewezen worden door de Ministers van VROM en V&W.

   In de Staatscourant en op de internetsite van het ministerie van VROM (www.minvrom.nl/bodem/bouwstoffenbesluit) worden lijsten gepubliceerd van laboratoria die zijn aangewezen.

4. d.

   De te bepalen stoffen

   Om te toetsen of er sprake is van schone grond moet in het onderzoek tenminste worden uitgegaan van het standaardpakket aan te toetsen stoffen. Is er mogelijk toch sprake van één of meer stoffen buiten het standaardpakket die ‘kritisch’ kunnen zijn, dan dienen deze stoffen eveneens te worden onderzocht. Daarbij wordt een stof beschouwd als een ‘kritische’ stof indien deze een meer dan marginale kans heeft om de samenstellings- of immissiewaarden te overschrijden.

De in dit Handhavingsprotocol schone grond gebruikte termen zijn gedefinieerd in NEN 7360 of in artikel 1 van het Bouwstoffenbesluit en artikel 1.1 van de Uitvoeringsregeling Bouwstoffenbesluit. In aanvulling op de in deze norm gedefinieerde termen gelden in dit Handhavingsprotocol schone grond nog de navolgende termen:

een getalsmatig uitgedrukte waarde voor een bepaalde eigenschap in de monsters waarboven tot afkeuring van de partij wordt overgegaan.

een handeling die wordt uitgevoerd met behulp van toevalsgetallen, die liggen tussen de 0 en 1 en op basis van een toevalsproces volgens een uniforme verdeling worden gekozen.

de helft van de som van de samenstellingswaarden voor grond in bijlage 1 van het Bouwstoffenbesluit en de overeenkomstige stof in bijlage 2 van het Bouwstoffenbesluit (= ½(samenstellingswaarde bijlage 1 van het Bouwstoffenbesluit + samenstellingswaarde bijlage 2 van het Bouwstoffenbesluit)).

De monsterneming wordt uitgevoerd volgens NEN 7300. In dit Handhavingsprotocol schone grond zijn nadere aanwijzingen ten aanzien van de monsterneming gegeven.

Toelichting

Randvoorwaarde voor de monsterneming is dat deze op probabilistische wijze wordt uitgevoerd. Voor het merendeel van de gevallen waarin het Handhavingsprotocol schone grond zal worden toegepast zal gelden dat er sprake is van een, al of niet reeds in toepassing aanwezige, statische partij grond. De monsterneming vanuit statische partijen is nader voorgeschreven in NVN 7302. In bijzondere situaties is het mogelijk dat de grond wordt vervoerd door middel van een transportband. In dat geval is monsterneming vanuit de materiaalstroom toegestaan. Aangezien hierbij eenvoudiger kan worden voldaan aan de eisen die voortkomen uit de randvoorwaarde van probabilistische monsterneming, valt de monsterneming vanuit de materiaalstroom te prefereren boven de monsterneming uit een statische partij. Voor monsterneming vanaf de transportband wordt NVN 7301 toegepast. In dit Handhavingsprotocol schone grond worden voor het gebruik van NVN 7301 geen specifieke aanwijzingen gegeven. Hier zijn § 3.1 tot en met § 3.4 overeenkomstig op van toepassing.

In de navolgende § 3.1 tot en met § 3.4 worden aanvullende aanwijzingen gegeven voor respectievelijk het opstellen en gebruiken van het monsternemingsplan en -formulier, het definiëren van de partij, het vaststellen van de minimale greep- en monstergrootte en het uitvoeren van de monsterneming.

Voor het opstellen van het monsternemingsplan wordt het formulier gebruikt zoals omschreven in hoofdstuk 6 en bijlage B.1 van NVN 7302.

Als maximale partijgrootte geldt een grootte van 2000 ton. Indien een te toetsen partij deze grootte overschrijdt, dient deze te worden onderverdeeld in verschillende, elk zo groot mogelijke, deelpartijen van ten hoogste 2000 ton. De wijze waarop één of meer deelpartijen worden geselecteerd dient te worden vastgelegd. Één of meer van deze deelpartijen worden vervolgens individueel onderzocht en getoetst volgens dit Handhavingsprotocol schone grond. Zijn meer deelpartijen onderzocht, dan moeten de individueel getoetste deelpartijen voldoen aan de toetsingswaarde. Er wordt geen uitspraak gedaan over de gehele partij.

Toelichting

De maximale partijgrootte van 2000 ton komt voort uit een kwalitatieve afweging van verschillende aspecten. Bij een maximale partijgrootte van 2000 ton is het voor niet-vormgegeven bouwstoffen over het algemeen nog mogelijk statische partijen handmatig te bemonsteren. Verder stelt de maximale partijgrootte van 2000 ton grenzen aan de hoeveelheid materiaal die feitelijk de in het Bouwstoffenbesluit gestelde eisen overschrijdt, maar die toch in het milieu terecht kan komen ten gevolge van de gehanteerde toetsing op gemiddelde samenstelling en uitloging van de gehele partij. Door het hanteren van een maximale partijgrootte van 2000 ton wordt tevens afstemming nagestreefd tussen de kosten van de toetsing enerzijds en de eventuele kosten die voortkomen uit het afkeuren van de partij anderzijds. De maximale partijgrootte van 2000 ton is eveneens gekoppeld aan de toetsing of er sprake is van schone grond.

De te bemonsteren partij wordt gedefinieerd overeenkomstig de betreffende onderdelen van NVN 7302, hoofdstuk 6 "Werkwijze, deel 1: Monsternemingsplan". Naast het definiëren van de partijgrootte moet ook de plaats waar de partij aanwezig is en de ruimtelijke positionering van de partij worden gedefinieerd, door middel van het vastleggen van een ruimtelijk x,y,z-coördinaatstelsel of op basis van een andere hiermee gelijkwaardige methode.

Ten behoeve van het verkrijgen van een eenduidige beschrijving van de partij wordt deze fotografisch vastgelegd. Daarnaast dient de partij te worden beschreven op basis van kenmerken als grondsoort, kleur, geschatte D 95, eventuele bijmengingen, e.d..

Toelichting

Het definiëren van de plaats waar de partij aanwezig is en het vastleggen van de ruimtelijke positionering van de partij is noodzakelijk ten behoeve van de bepaling van de monsternemingspunten.

Indien de grond in een werk is toegepast zal onderscheid moeten worden gemaakt tussen de grond in het werk en de onderliggende bodem. De afmetingen van het werk zijn hierbij van belang. Veelal kan ook op basis van een visuele beoordeling van de opgeboorde grond worden vastgesteld of de grond uit de onderzijde van het werk nog bij de partij behoort, of deel uitmaakt van de onderliggende bodem.

Bij het fotografisch vastleggen van de partij dient aandacht te worden besteed aan het aspect dat de partij als zodanig herkenbaar is en dus niet kan worden verwisseld met een andere partij. Tevens kunnen eventuele visuele kenmerken in meer detail worden vastgelegd. In het geval er sprake is van de afbakening van één of meer deelpartijen dient dit bij voorkeur eveneens fotografisch te worden vastgelegd.

De minimale greep- en monstergrootte wordt bepaald volgens NVN 7302, hoofdstuk 7.1.2, "Vaststellen van het te realiseren kwaliteitsniveau" en hoofdstuk 7.5, "Bepaling minimale greep- en monstergrootte". Hiervoor zijn de volgende parameters vastgesteld:

1. de bulkdichtheid van het los-gestorte materiaal p b van de grond is 1600 kg/m3;

2. de soortelijke massa p van de grond is 2,6 g/cm 3 ;

3. de correctiefactor voor de deeltjesgrootteverdeling g is 0,25;

4. de fractie van de deeltjes die de verontreinigende stof bevatten p is 1/50;

5. de variatiecoëfficiënt (VC) van de fundamentele fout is 0,10.

6. de maximale korrelgrootte d:

7. voor partijen met een maximale korrelgrootte (D 95 ) kleiner of gelijk aan 16 mm, is de maximale korrelgrootte d 16 mm ten behoeve van de bepaling van de minimale greepgrootte en 1,6 cm ten behoeve van de bepaling van de minimale monstergrootte;

8. voor partijen met een maximale korrelgrootte (D 95 ) groter dan 16 mm moet de maximale korrelgrootte worden bepaald. Op basis van de bepaalde maximale korrelgrootte worden de minimale greepgrootte en minimale monstergrootte berekend volgens de formules (5) en (7) van NVN 7302, hoofdstuk 7.5 "Bepaling minimale greep- en monstergrootte".

Toelichting

Ten behoeve van het bepalen van de maximale korrelgrootte D 95 wordt een monster van ten minste 1 kilo van de partij genomen. Dit monster wordt na weging over een zeef van 16 mm geschud. Indien de grond cohesief gedrag vertoont kan de samenhang tussen de deeltjes worden verbroken door het monster met water verder door de zeef te spoelen. Hiermee kan een beeld van de werkelijke D 95 worden verkregen. Dit heeft echter als consequentie dat de grond na zeving moet worden gedroogd alvorens de massa's kunnen worden bepaald.

Na zeving wordt de hoeveelheid grond die op de zeef achterblijft gewogen. Op basis van de vergelijking van beide massa's wordt bepaald of wordt voldaan aan de eis dat ten minste 95% van de grond door de zeef heen gaat. Wordt aan deze voorwaarde voldaan, dan wordt de maximale korrelgrootte gelijk gesteld aan 16 mm. Wordt niet aan deze voorwaarde voldaan, dan wordt het op de 16 mm zeef resterende materiaal opnieuw gezeefd met een zeef met een zoveel grotere maaswijdte dat wordt verwacht dat daarmee wel wordt voldaan aan de eis dat 95% van het materiaal door de zeef gaat (ten opzichte van het oorspronkelijke monster). Indien daadwerkelijk aan deze eis wordt voldaan, wordt de maaswijdte van de gebruikte zeef gebruikt als schatting voor D 95 of wordt door middel van interpolatie tussen de beide zeefmaten de waarde voor D 95 geschat. Wordt ook nu niet aan de eis voldaan, dan wordt alsnog een zeef met een (nog) grotere maaswijdte toegepast.

Ook is het mogelijk een volledige korrelgrootte bepaling te doen volgens NVN 5753 en de maximale korrelgrootte D 95 te bepalen op basis van de verkregen korrelgrootteverdeling. Daarbij is interpolatie tussen reële zeefmaten mogelijk. Dit laatste is eveneens mogelijk indien bij de korrelgroottebepaling twee of meer zeven zijn gebruikt.

Indien de maximale korrelgrootte kleiner of gelijk is aan 16 mm wordt deze ten behoeve van de berekening van de minimale greep- en monstergrootte gelijk gesteld aan 16 mm, respectievelijk 1,6 cm.

Indien de maximale korrelgrootte groter is dan 16 mm, worden de minimale greep- en monstergrootte berekend volgens de formules (5) en (7) van hoofdstuk 7.5 "Bepaling minimale greep- en monstergrootte" van NVN 7302.

De deeltjesgrootte van de grond is bepalend voor de greepgrootte. Daarbij bestaat er een directe relatie tussen de dimensies van de monsternemingsapparatuur, de deeltjesgrootteverdeling van de te bemonsteren grond, de wijze van monsterneming en het type monsternemingsapparatuur. Voor het bepalen van de dimensies van de monsternemingsapparatuur wordt in overeenstemming met NVN 7302 uitgegaan van de grootte van de individuele deeltjes. Dit is correct indien de apparatuur niet "gevoelig" is voor kluiten, dat wil zeggen dat tijdens de monsterneming ook een deel van een kluit moet kunnen worden bemonsterd. Is dit niet het geval - kluiten gedragen zich bij de monsterneming (min of meer) als individuele deeltjes - dan dienen de dimensies van de monsternemingsapparatuur overeen te komen met de deeltjesgrootteverdeling op basis van de kluiten. Aangezien dit tot extreem grote grepen kan leiden verdient het in een dergelijke situatie de voorkeur andere monsternemingsapparatuur toe te passen.

Bijvoorbeeld: het nemen van een monster met een schep uit een niet-geconsolideerde partij zal leiden tot het als geheel bemonsteren van kluiten, terwijl de bemonstering vanuit deze partij met een boor zal leiden tot het bemonsteren van delen van kluiten. De laatste methode verdient derhalve de voorkeur om het toepassen van een extreem grote schep te voorkomen.

De te hanteren (effectieve) greep- en monstergrootte wordt gelijk gesteld aan de op basis van de voorgaande parameters vastgestelde minimale greep- en monstergrootte.

Toelichting

Dit resulteert, onder de aanname dat de maximale korrelgrootte van de partij (D 95 ) kleiner of gelijk is aan 16 mm, in een greepgrootte van 180 gram en een grootte van één mengmonster van 9 kilogram. De grootte van het mengmonster resulteert uit de 50 grepen die in elk van de twee mengmonsters worden samengevoegd.

De monsterneming wordt uitgevoerd overeenkomstig het gestelde in deze paragraaf.

Toelichting

Voor gevallen waarin vanuit een grondstroom kan worden bemonsterd wordt verwezen naar de toelichting in § 3.

Indien er op basis van over de partij beschikbare informatie en/of zintuiglijke waarnemingen sprake is van meer dan één partij, dan dienen deze partijen voor aanvang van de monsterneming volledig van elkaar te worden gescheiden en individueel te worden getoetst.

Totaal worden 100 grepen van de partij genomen. Voor het bepalen van de boorlocaties wordt gebruik gemaakt van de werkwijze zoals beschreven in NVN 7302, hoofdstuk 7.2.2 "Monsterneming in een ruimtelijk coördinaatstelsel". Voor het bepalen van de plaatsen waar de grepen moeten worden genomen worden aanvullende aanwijzingen gegeven.

De plaats van de boringen wordt in principe vastgesteld op basis van een aselecte keuze van punten binnen het in § 3.2 aan de partij toegekende horizontale vlak van coördinaten in x- en y-richting. Onder een specifieke randvoorwaarde is het echter ook mogelijk deze punten op een regelmatig raster te kiezen (systematische monsterneming). Deze randvoorwaarde is dat er geen ruimtelijke structuren in de partij aanwezig mogen zijn die het aannemelijk maken dat een systematische monsterneming leidt tot een niet-representatieve monsterneming. In geval van twijfel over de resulterende representativiteit is systematische monsterneming niet toegestaan.

Toelichting

De maximale waarden in x- en y-richting komen overeen met de lengte en breedte van het grondvlak van de partij.

Systematische monsterneming kan leiden tot niet-representatieve monsterneming indien dit ertoe leidt dat een specifiek deel van de partij niet of juist wel werd bemonsterd, terwijl er redenen zijn om aan te nemen dat dit deel van de partij afwijkt van de rest van de partij. Een duidelijk voorbeeld is de in situ bemonstering van een terrein dat wordt doorsneden door een (voormalige) sloot. Bij een systematische monsterneming zal deze sloot in geen van de monsters voorkomen, of komt deze juist in een relatief groot aantal monsters voor, afhankelijk van de positionering van het raster dat wordt toegepast voor het bepalen van de monsternemingspunten.

Uit elke boring worden één of meer grepen genomen. Bepaal voorafgaand aan de monsterneming de onderlinge afstand tussen de grepen die uit één boring worden genomen. Deze afstand moet groter of gelijk zijn aan 0,5 meter, maar kleiner of gelijk zijn aan 1,0 meter (0,5 =< onderlinge afstand grepen =< 1,0 m). Nadat de onderlinge greepafstand is bepaald wordt deze tijdens de gehele monsterneming constant gehouden.

Elke boring wordt, onafhankelijk van de hoogte van de partij op het geselecteerde boorpunt, doorgezet tot aan de onderzijde van de partij.

Toelichting

Voor het vaststellen van de onderlinge afstand moet worden bedacht dat hiermee tevens het aantal te boren meters wordt vastgelegd (5 =< aantal te boren meters =< 100).

Om een probabilistische monsterneming zoveel mogelijk te garanderen is het van belang dat de onderlinge afstand tussen de grepen eenmalig wordt vastgesteld en vervolgens voor de volledige monsterneming van de partij wordt gehandhaafd.

In het geval dat de partij een variabele hoogte heeft (bijvoorbeeld bij een conisch gestorte partij), betekent dit dat afhankelijk van de aselect gekozen plaatsen van de boringen en de vastgestelde afstand tussen de grepen, het aantal grepen dat uit één boring kan worden genomen (sterk) kan variëren. Uitvoeringstechnisch kan het de voorkeur verdienen de partij voorafgaand aan de monsterneming af te vlakken.

Voor het vaststellen van de onderzijde van de partij kan, zeker in die gevallen waarbij de grond reeds is toegepast in een werk, gebruik worden gemaakt van de afmetingen van het werk. Verder zal het in veel gevallen mogelijk zijn om visueel onderscheid te maken tussen de monsters die uit de partij afkomstig zijn en de ondergrond.

De diepte van de eerste greep uit een boring, de z-richting, wordt, gerekend vanaf het oppervlak van de partij, per boring aselect bepaald in de eerste halve tot hele meter, overeenkomstig de gekozen onderlinge afstand van de grepen (0,5 tot 1,0 meter). De onderlinge afstand tussen de navolgende grepen uit diezelfde boring is constant en overeenkomstig hetgeen reeds is bepaald. Onder een specifieke randvoorwaarde is het ook mogelijk de diepte van de grepen op een regelmatig raster te kiezen (systematische monsterneming). Deze randvoorwaarde is dat er geen ruimtelijke structuren in de partij aanwezig mogen zijn die het aannemelijk maken dat een systematische monsterneming leidt tot een niet-representatieve monsterneming. In geval van twijfel over de resulterende representativiteit is systematische monsterneming niet toegestaan.

Toelichting

Als voorbeeld:

Op boorpunt 1 is de hoogte van een te bemonsteren partij 2,3 meter. De onderlinge afstand tussen de grepen is vastgesteld op 0,5 meter. De aselecte diepte voor de eerste greep is nu gelijk aan n 1 * 0,5 (met n 1 is een aselect getal tussen 0 en 1), en de andere grepen uit deze boring worden genomen op diepten (d) die voor waarden van d < 2,3 meter gelijk zijn aan d n 1 * 0,5 + m * 0,5 (met m = 1, 2, 3, etc.).

Voor het aselecte getal n 1 = 0,338 zijn de monsternemingsdiepten op deze boorplaats dus gelijk aan:

1. greep 1,1: 0,338 * 0,5 ≡ 0,2 m

2. greep 1,2: 0,2 + 1 * 0,5 = 0,7 m

3. greep 1,3: 0,2 + 2 * 0,5 = 1,2 m

4. greep 1,4: 0,2 + 3 * 0,5 = 1,7 m

5. greep 1,5: 0,2 + 4 * 0,5 = 2,2 m

Voor het tweede boorpunt is het aselecte getal n₂ gelijk aan 0,842, de monsternemingsdiepten voor deze boring zijn dus gelijk aan:

1. greep 2,1: 0,842 * 0,5 ¸ 0,4 m

2. greep 2,2: 0,4 + 1 * 0,5 = 0,9 m

etc.

De aselecte getallen worden over het algemeen gegeven met drie of vier decimalen. In het licht van de nauwkeurigheid van de monsterneming dient de boordiepte te worden afgerond op één decimaal (decimeter).

Voor een definitie van de monsternemingsplaatsen kan ook gebruik worden gemaakt van een "omgekeerde" z-as, waarbij het nulpunt niet aan het, veelal in hoogte variabele, oppervlak van de partij wordt gedefinieerd, maar aan het "grondvlak" van de partij. Dit heeft het voordeel dat de monsternemingshoogten van de verschillende boringen direct met elkaar kunnen worden vergeleken, maar leidt anderszins in de praktijk tot een lastigere vaststelling van de diepte waarop een greep moet worden genomen. Tevens dient hierbij rekening te worden gehouden met het variëren van de ligging van het grondvlak ten gevolge van bijvoorbeeld ongelijkmatige zettingen van de ondergrond.

In het geval van een systematische monsterneming mag er geen sprake zijn van verwachte verticale verschillen in de kwaliteit van de grond, bijvoorbeeld op basis van een andere grondsoort.

Worden de grepen over een volledige diepte van 0,5 meter genomen en wordt per 0,5 meter bemonsterd, dan is er per definitie sprake van systematische monsterneming, het volledige diepteprofiel maakt immers onderdeel uit van het monster.

De grepen worden tijdens de monsterneming in het veld aselect samengevoegd tot twee mengmonsters van 50 grepen.

Toelichting

Elk mengmonster is samengesteld uit 50 grepen die over de gehele partij verdeeld zijn genomen.

Het is ook toegestaan om in het veld de grepen individueel te verpakken en het aselect samenvoegen van de grepen tot twee mengmonsters van elk 50 grepen in het laboratorium uit te voeren.

Om aselect te kiezen in welk van de twee monsters een greep moet worden overgebracht, onder de voorwaarde dat beide mengmonsters toch elk 50 grepen bevatten, wordt voor elk monster aselect gekozen in welk monster deze moet worden gevoegd, terwijl het totaal aantal grepen per monster wordt bijgehouden. Indien één van de monsters 50 grepen bevat moeten de overige nog te nemen grepen allen in het andere monster worden gebracht.

Bij de monsterneming wordt geen onderscheid gemaakt tussen monsters bedoeld voor de bepaling van vluchtige stoffen en monsters voor de bepaling van niet-vluchtige stoffen. Ongeacht de te bepalen stoffen is de wijze waarop een partij wordt beoordeeld, namelijk door de analyse van twee mengmonsters samengesteld uit elk 50 grepen, gelijk. Voor de bepaling van vluchtige en matig-vluchtige stoffen moet dan of in het veld of in het laboratorium een mengmonster worden samengesteld. In beide situaties zal dit leiden tot (aanzienlijke) verliezen van de te bepalen stof(fen). Vanuit het oogpunt van praktische uitvoerbaarheid is er voor gekozen de grepen in principe reeds in het veld samen te voegen.

Naast de hier omschreven methode van monsterneming is monsterneming volgens NVN 7302, hoofdstuk 7.2.1.1, "Monsterneming tijdens verplaatsen van de partij, Verplaatsing van de gehele partij" ook toegestaan. Verder is ook volledig aselecte monsterneming volgens NVN 7302, hoofdstuk 7.2.2, "Monsterneming in een ruimtelijk coördinaatstelsel" toegestaan.

Ook is het toegestaan de monsternemingsplaatsen voor monsterneming bereikbaar te maken door middel van het gedeeltelijk verplaatsen van de partij volgens NVN 7302, hoofdstuk 7.2.1.2, "Monsterneming tijdens verplaatsen van de partij, verplaatsing van een deel van de partij". In afwijking van hetgeen in NVN 7302, hoofdstuk 7.2.1.2 is gesteld, dient bij de monsterneming tijdens het gedeeltelijk verplaatsen van de partij de partij op een zodanige wijze te worden ontgraven dat de geselecteerde monsternemingsplaatsen voor monsterneming bereikbaar worden. Daarbij dient de ontgraving in horizontale en verticale richting ten minste op enige tientallen centimeters afstand van de monsternemingsplaats te blijven en wordt de monsterneming handmatig uitgevoerd (aselecte monsterneming).

Toelichting

Wordt voor het gedeeltelijk ontgraven van de partij gekozen dan is de ontgraving er op gericht de geselecteerde monsternemingsplaatsen voor monsterneming beschikbaar te krijgen. Om te voorkomen dat door het optreden van bijvoorbeeld deeltjesscheiding over een talud de samenstelling van de partij op de plaats waar de greep moet worden genomen wordt beïnvloed, dient met de ontgraving enige afstand tot deze monsternemingsplaats te worden gehouden. De afstand tussen ontgraving en monsternemingsplaats hangt daarmee (onder meer) samen met de wijze van ontgraven en de deeltjesgrootte van de grond. De eigenlijke monsterneming wordt daarna handmatig uitgevoerd.

Monsterneming overeenkomstig NVN 7302, hoofdstuk 7.3, "Methodisch afgesproken monsterneming" is niet toegestaan.

Toelichting

Deze vorm van monsterneming is niet toegestaan omdat hierbij niet hoeft te worden voldaan aan de voor dit Handhavingsprotocol schone grond geldende randvoorwaarde van probabilistische monsterneming.

Monsteropslag en -conservering worden uitgevoerd overeenkomstig NEN 7310 en NVN 7311. Gelet op de aard van het materiaal en de hierin mogelijk aanwezige stoffen is alleen kortdurende opslag van de mengmonsters toegestaan. De monsters worden luchtdicht verpakt in een verpakkingsmateriaal dat geen licht doorlaat of worden in het donker opgeslagen. De monsters worden voorafgaand aan de analyse gekoeld opgeslagen bij 4 ± 2°C voor een periode van ten hoogste 7 dagen.

Indien de monsters:

1. niet onder de voorgeschreven condities zijn getransporteerd of opgeslagen;

   of

2. de periode tussen de monsterneming en de aanvang van de monstervoorbehandeling langer is dan 7 dagen;

dient het laboratorium contact op te nemen met de betreffende contactpersoon van het bevoegd gezag. Deze contactpersoon dient vast te stellen of de monsters en eventueel alsnog op basis van de monsters verkregen resultaten, kunnen worden gebruikt voor de beoogde toetsing.

Toelichting

De vraag of de monsters na een langere periode tussen monsterneming en monstervoorbehandeling, dan wel na opslag of transport onder andere dan de voorgeschreven condities, nog geschikt zijn voor het uitvoeren van de toetsing is met name relevant in relatie tot de in de monsters te bepalen stoffen.

Opgemerkt wordt dat het, na het verstrijken van de voorgeschreven bewaartijd, in veel gevallen niet zinvol is om te onderzoeken op vluchtige stoffen.

Voor deelmonsters die tijdens de monstervoorbehandeling worden opgeslagen geldt dat deze luchtdicht en in het donker moeten worden opgeslagen. Zie in dit verband ook § 5.4.

De monstervoorbehandeling wordt in zijn algemeenheid uitgevoerd overeenkomstig NVN 7312 voor wat betreft de anorganische stoffen en NVN 7313 voor wat betreft de organische stoffen, tenzij in deze paragraaf anderszins is aangegeven.

Als dit Handhavingsprotocol wordt toegepast in het kader van strafrechtelijk onderzoek moeten er, overeenkomstig paragraaf 2.5 van de "Richtlijn monsterneming en analyse bij de opsporing van milieudelicten" (Openbaar Minsterie, november 1997), monsters beschikbaar zijn voor contra-analyse. In principe is er voldoende materiaal beschikbaar om ook voor dit doel tijdens de monstervoorbehandeling deelmonsters te maken. Afhankelijk van de bij de contra-analyse te bepalen stoffen betekent dit dat één of meer van de te maken analysemonsters in duplo moeten worden gemaakt. In de in dit Handhavingsprotocol omschreven werkwijze is hier verder geen uitwerking aan gegeven. In gevallen waarin onduidelijkheid bestaat over de te volgen methode kan contact worden opgenomen met het "Informatiepunt Richtlijn Monsterneming en Analyse" (IRMA) dat is ondergebracht bij het Gerechtelijk Laboratorium te Rijswijk.

Stel vast welke bepalingen op de monsters moeten worden uitgevoerd. Voor het nemen van analyse- en deelmonsters moet, afhankelijk van de uit te voeren bepalingen, de navolgende volgorde worden aangehouden:

1. 1.

   steekmonsters verdeeld over het gehele mengmonster voor het verzamelen van vier analysemonsters voor de bepaling van vluchtige stoffen inclusief vluchtige kwikverbindingen en cyanide;

2. 2.

   steekmonsters verdeeld over het gehele mengmonster voor het verzamelen van een deelmonster van 250 gram voor de bepaling van matig-vluchtige stoffen inclusief metallisch kwik en niet-vluchtige kwikverbindingen;

3. 3.

   steekmonsters verdeeld over het gehele mengmonster voor het verzamelen van twee analysemonsters voor de bepaling van de pH en het gehalte aan lutum en organisch stof en de bepaling van het droge stof gehalte;

4. 4.

   de volledige resterende hoeveelheid van het mengmonster wordt gebruikt voor het bepalen van anorganische stoffen (exclusief kwik en kwikverbindingen) en het maken van een reservemonster voor uitloogkarakterisering.

Toelichting

Op basis van de samenstelling van de grond kan blijken dat de partij niet als schone grond mag worden toegepast. Hiervoor kunnen verschillende oorzaken zijn:

1. voor één of meer stoffen liggen de gehalten boven twee ² maal de samenstellingseisen van bijlage 1 van het Bouwstoffenbesluit

2. er zijn meer dan drie stoffen die de samenstellingseisen overschrijden;

3. één of meer stoffen overschrijden de tussenwaarde (½(samenstellingswaarde bijlage 1 van het Bouwstoffenbesluit + samenstellingswaarde bijlage 2 van het Bouwstoffenbesluit)).

Kan de partij niet als schone grond worden geclassificeerd, maar is de grond wel binnen het kader van het Bouwstoffenbesluit toepasbaar (de samenstellingseisen van bijlage 2 van het Bouwstoffenbesluit worden voor geen van de bepaalde stoffen overschreden), dan dienen voor de anorganische stoffen de uitloogkarakteristieken van de grond te worden bepaald. Dit wordt gedaan op basis van een monster dat tijdens de monstervoorbehandeling voor de bepaling van de samenstelling van de anorganische stoffen hiervoor is gereserveerd.

Hoewel in een aantal gevallen het uitlooggedrag van grond wijzigt nadat de grond is gedroogd, wordt de grond in dit geval toch gedroogd voordat het betreffende reservemonster wordt verkregen. Dit wordt gedaan om een goed representatief deelmonster te kunnen nemen, om het monster gedurende langere tijd te kunnen bewaren en omdat de procedure slechts in tweede instantie is gericht op het verkrijgen van een deelmonsters voor het uitvoeren van een uitloogproef.

De structuur van deze paragraaf komt overeen met de volgorde van de handelingen die op de monsters moeten worden uitgevoerd. Schema 1 geeft deze structuur en de samenhang tussen de verschillende handelingen.

Voorgaande opsplitsing betekent dat op basis van de te bepalen stof een specifieke wijze van monstervoorbehandeling moet worden gevolgd. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in vluchtige stoffen, polaire matig-vluchtige organische stoffen, (apolaire) matig-vluchtige (organische) stoffen en niet-vluchtige (anorganische) stoffen. De benaming voor deze categorisering is niet dekkend voor de onderverdeling van stoffen bij de monstervoorbehandeling. Een nadere indeling is voor een beperkt aantal stoffen gegeven in het navolgende overzicht. Een volledig overzicht voor alle stoffen waaraan eisen zijn gesteld in het Bouwstoffenbesluit is opgenomen in tabel 1 bij dit Handhavingsprotocol schone grond.

Overzicht van de indeling van een beperkt aantal stoffen in categorieën voor de monstervoorbehandeling

In de navolgende paragrafen wordt op basis van de te bepalen stoffen de uit te voeren monstervoorbehandeling weergegeven. De monstervoorbehandeling van beide uit de monsterneming verkregen mengmonsters verloopt op de navolgend beschreven wijze.

Voor de bepaling van vluchtige organische stoffen, vluchtige kwikverbindingen en cyanide, worden uit het mengmonster, door middel van verdeeld over het gehele mengmonster genomen steken, vier analysemonsters genomen van de voor de analyse voorgeschreven grootte (zie tabel 1).

Voor de bepaling van vluchtige kwikverbindingen bedraagt de grootte van het analysemonster 5 tot 10 gram.

De analysemonsters worden niet gemengd en er wordt direct extractie- of destructiemiddel aan toegevoegd. Hierna worden de analysemonsters zo snel mogelijk, doch uiterlijk binnen 24 uur, individueel verder opgewerkt. Zie verder § 7.1 voor de opwerking en analyse van vluchtige organische stoffen, § 7.3 voor de opwerking en analyse van kwik en § 7.4 voor de opwerking en analyse van cyanide. Voor nadere aanwijzingen omtrent de wijze waarop het monster moet worden gehanteerd wordt verwezen naar NVN 7313 alsmede voor de bepaling van kwik naar ontwerp NEN 5779.

Toelichting

De analysemonsters voor de bepaling van kwik zijn groter dan gebruikelijk in verband met de grote spreiding die in het mengmonster kan voorkomen. Door het vergroten van de analysemonsters, alsmede door het nemen van vier analysemonsters, wordt een deel van deze bij de toetsing ongewenste variabiliteit verwijderd.

Het is voor de vluchtige organische verbindingen, kwik en cyanide ook toegestaan om, indien de extractie- of destructiestap met een factor vier kan worden opgeschaald zonder dat dit tot nadelige effecten op bijvoorbeeld het extractie- of destructierendement leidt, één extractie of destructie uit te voeren. Essentieel daarbij is dat wél een analysemonster van vier maal de normale omvang wordt geëxtraheerd of gedestrueerd en dat dit analysemonster wordt verkregen door verdeeld over het gehele monster steekmonsters te nemen. Dit om een voldoende mate van representativiteit te waarborgen.

De analysemonsters worden verkregen door middel van steken omdat bij deze wijze van deelmonsterneming de verliezen ten gevolge van verdamping het kleinst zijn.

Afhankelijk van de eventueel verder nog in het monster te bepalen stoffen wordt de monstervoorbehandeling voortgezet volgens, en in de volgorde van, § 5.2, § 5.3, § 5.4 of § 5.5. Indien geen andere stoffen hoeven te worden bepaald wordt de monstervoorbehandeling voortgezet volgens § 5.4.

Het aantal te nemen deel- of analysemonsters en de monstervoorbehandeling voor de bepaling van matig-vluchtige organische stoffen verschilt afhankelijk van de voor de te bepalen stof noodzakelijke opwerking en analyse. De voorgeschreven opwerking en analyse staan in tabel 1 van deze bijlage F, Hoofdstuk 2.

In overeenstemming met het gestelde in § 5 wordt de monstervoorbehandeling voor de bepaling van de polaire matig-vluchtige organische stoffen pas uitgevoerd nadat de analysemonsters voor de bepaling van de vluchtige stoffen uit het monster zijn genomen.

Voor de bepaling van polaire matig-vluchtige organische stoffen worden uit het mengmonster, door middel van verdeeld over het gehele mengmonster genomen steken, vier analysemonsters genomen van de voor de analyse voorgeschreven grootte, zie tabel 1. De analysemonsters worden niet gemengd en er wordt direct extractiemiddel aan toegevoegd. Hierna worden de analysemonsters zo snel mogelijk, doch uiterlijk binnen 24 uur, individueel verder opgewerkt.

De opwerking voor de polaire matig-vluchtige organische stoffen wordt uitgevoerd volgens § 7.2.1. Voor nadere aanwijzingen omtrent de wijze waarop het monster moet worden gehanteerd wordt verwezen naar NVN 7313.

Afhankelijk van de eventueel verder nog in het monster te bepalen stoffen wordt de monstervoorbehandeling voortgezet volgens, en in de volgorde van, § 5.2.2, § 5.3, § 5.4 of § 5.5. Indien geen andere stoffen hoeven te worden bepaald wordt de monstervoorbehandeling voortgezet volgens § 5.4.

In overeenstemming met het gestelde in § 5 wordt de monstervoorbehandeling voor de bepaling van de apolaire matig-vluchtige organische stoffen pas uitgevoerd nadat de analysemonsters voor de bepaling van de vluchtige stoffen en de polaire matig-vluchtige organische stoffen uit het monster zijn genomen.

Voor de bepaling van apolaire matig-vluchtige organische stoffen, matig-vluchtige kwikverbindingen en metallisch kwik, wordt uit het mengmonster een deelmonster van 250 gram genomen, door middel van verdeeld over het gehele mengmonster genomen steken van elk ten hoogste 25 gram. Dit deelmonster wordt cryogeen vermalen overeenkomstig NVN 7313, hoofdstuk 7.4.3 "Verkleinen tot deeltjes kleiner dan 1 mm". Na het vermalen wordt een analysemonster genomen. Voor de bepaling van kwik wordt een analysemonster van 5 tot 10 gram genomen. Voor nadere aanwijzingen omtrent de wijze waarop het monster moet worden gehanteerd wordt verwezen naar NVN 7313.

De opwerking voor de apolaire matig-vluchtige organische stoffen wordt uitgevoerd volgens § 7.2.2. De opwerking voor kwik wordt uitgevoerd volgens § 7.3.

Toelichting

De analysemonsters voor de bepaling van kwik zijn groter dan gebruikelijk in verband met de grote spreiding die in het mengmonster kan voorkomen. Door het vergroten van de analysemonsters wordt een deel van deze bij de toetsing ongewenste variabiliteit verwijderd.

Afhankelijk van de eventueel verder nog in het monster te bepalen stoffen wordt de monstervoorbehandeling voortgezet volgens, en in de volgorde van, § 5.3, § 5.4 of § 5.5. Indien geen andere stoffen hoeven te worden bepaald wordt de monstervoorbehandeling voortgezet volgens § 5.4.

In overeenstemming met het gestelde in § 5 wordt de monstervoorbehandeling voor de bepaling van de pH en het gehalte aan lutum, organisch stof en droge stof pas uitgevoerd nadat de analyse- en deelmonsters voor de bepaling van de vluchtige en matig-vluchtige stoffen uit het monster zijn genomen.

Voor de bepaling van de pH en het gehalte aan lutum en organisch stof en de bepaling van het droge stof gehalte worden per mengmonster en per uit te voeren bepaling twee analysemonsters genomen door middel van over het gehele mengmonster genomen grepen, zie verder § 6.

Toelichting

Indien alleen organische stoffen in de grond hoeven te worden bepaald is het niet noodzakelijk het lutum gehalte te bepalen. De bepaling van de pH is alleen noodzakelijk indien het gehalte aan cyanide moet worden bepaald.

Afhankelijk van de eventueel verder nog in het monster te bepalen stoffen wordt de monstervoorbehandeling voortgezet volgens, en in de volgorde van, § 5.4 of § 5.5. Indien geen andere stoffen hoeven te worden bepaald wordt de monstervoorbehandeling eveneens voortgezet volgens § 5.4.

In overeenstemming met het gestelde in § 5 wordt de monstervoorbehandeling voor het opslaan van deelmonsters ten behoeve van eventueel uit te voeren uitloog- of andere proeven, pas uitgevoerd nadat de analyse- en deelmonsters voor de bepaling van de vluchtige en matig-vluchtige stoffen en voor de bepaling van de pH en het gehalte aan lutum, organisch stof en droge stof uit het monster zijn genomen.

De monstervoorbehandeling voor het opslaan van deelmonsters vindt plaats overeenkomstig NVN 7312. Het volledige mengmonster van circa 9 kg wordt gedroogd bij 40°C overeenkomstig NVN 7312, hoofdstuk 7.4 “Drogen bij 40°C”.

Toelichting

Onder het volledige mengmonster wordt in dit verband verstaan het volledige van het oorspronkelijke mengmonster resterende materiaal na het nemen van de deel- en analysemonsters voor de monstervoorbehandeling ten behoeve van de bepaling van vluchtige en matig-vluchtige stoffen en voor de bepaling van de pH en het gehalte aan lutum, organisch stof en droge stof.

Vervolgens worden de individuele deeltjes van elkaar losgemaakt overeenkomstig NVN 7312, hoofdstuk 7.3 “Losmaken'van individuele deeltjes”. Bij het losmaken van de individuele deeltjes moeten visueel aanwezige metalen delen, zowel als andere artefacten die niet tot de bodemmatrix kunnen worden gerekend, handmatig uit het monster worden verwijderd. Indien aanwezig worden deze delen gewogen en apart bewaard waarbij metalen delen, tenzij op basis van de verschijningsvorm duidelijk is uit welk metaal deze bestaan, separaat worden geanalyseerd.

Na het losmaken van de individuele deeltjes en het verwijderen van eventuele artefacten wordt het monster door middel van een roterende spleetverdeler verdeeld in deelmonsters van circa 1,5 kilo overeenkomstig NVN 7312, hoofdstuk 7.7.2 “Roterende spleetverdeler”.

Voeg zoveel van de verkregen deelmonsters samen dat een deelmonster wordt verkregen van ten minste 1,5 kilo. Hierbij dienen de deelmonsters volledig bij elkaar te worden gevoegd. Dit reservemonster wordt luchtdicht verpakt en donker opgeslagen. Indien gewenst worden tevens één of meer van de andere deelmonsters opgeslagen. De opslag van dit reservemonster dient te worden uitgevoerd overeenkomstig NEN 7310 en NVN 7311.

Toelichting

Voor het uitvoeren van een eventuele kolomproef is een analysemonster nodig van circa 700 ml. Bij een bulkdichtheid van 1,6 kg/l is er derhalve een deelmonster van circa 1,12 kilo nodig. Indien het mengmonster over acht deelmonsters wordt verdeeld zullen de deelmonsters, ten gevolge van het na het drogen verdwenen vocht, kleiner zijn dan de voor de kolomproef noodzakelijke grootte. Bij een droge stof gehalte van bijvoorbeeld 80% resulteert de verdeelstap over acht deelmonsters in deelmonsters van elk circa 900 gram. Ten behoeve van de eventueel uit te voeren kolomproef worden daarom twee van deze deelmonsters samengevoegd en bewaard.

Het uitvoeren van een kolomproef kan noodzakelijk worden indien de grond niet als schone grond kan worden geclassificeerd. Hiervoor kunnen verschillende oorzaken zijn, te weten:

1. voor één of meer stoffen liggen de gehalten in de grond boven twee maal ³ de samenstellingswaarden uit bijlage 1 van het Bouwstoffenbesluit;

2. de samenstellingswaarden uit bijlage 1 van het Bouwstoffenbesluit wordt door meer dan drie stoffen overschreden;

3. één of meer stoffen overschrijden de tussenwaarde (= ½(samenstellingswaarde bijlage 1 van het Bouwstoffenbesluit + samenstellingswaarde bijlage 2 van het Bouwstoffenbesluit)).

Door van elk mengmonster een deelmonster op te slaan is het mogelijk om, zonder aanvullende monsterneming, uitloogproeven op de grond uit te voeren en de grond te toetsen aan de immissiewaarden van bijlage 2 van het Bouwstoffenbesluit. Voor de toetsing wordt gebruik gemaakt van het Handhavingsprotocol bouwstoffen.

Het verwijderen van metalen delen en andere artefacten is noodzakelijk om het monster op een goede wijze te verdelen. Omdat het monster in dit stadium niet mag worden vermalen wordt het verwijderen van de artefacten voorafgaand aan het verdelen noodzakelijk. Indien er veel “niet-bodem materiaal” uit de mengmonsters moet worden verwijderd dient te worden beoordeeld of deze partij wel als schone grond moet worden getoetst.

Indien in het monster anorganische stoffen moeten worden bepaald wordt de monstervoorbehandeling op basis van één van de deelmonsters voortgezet volgens § 5.5.

In overeenstemming met het gestelde in § 5 wordt de monstervoorbehandeling voor de bepaling van anorganische stoffen pas uitgevoerd nadat de analyse- en deelmonsters voor de bepaling van de vluchtige en matig-vluchtige stoffen, voor de bepaling van de pH en het gehalte aan lutum, organisch stof en droge stof en voor het uitvoeren van een eventuele uitloogproef uit het monster zijn genomen.

Voor de monstervoorbehandeling wordt uitgegaan van één van de deelmonsters die in § 5.4 zijn verkregen. Dit volledige deelmonster wordt vermalen tot een maximale deeltjesgrootte van 500 μm. Hierbij wordt de werkwijze van NVN 7312, hoofdstuk 7.6.3 “Verkleinen tot deeltjes kleiner dan 125 μm” gehanteerd. De verkleining vindt plaats met behulp van een kruisslagmolen of vergelijkbare apparatuur, waarbij in plaats van een te bereiken deeltjesgrootte van 125 μm wordt vermalen tot 500 μm.

Na vermalen wordt het monster door middel van roterend verdelen overeenkomstig NVN 7312, hoofdstuk 7.7.2 “Roterende spleetverdeler”, in enkele stappen verdeeld tot één of meer analysemonster(s) van de gewenste grootte. Afhankelijk van het gehanteerde verdeelschema mag hier tot maximaal 25% van worden afgeweken. Ook analysemonsters kleiner dan 100 gram worden, in afwijking op de minimale monstergrootte overeenkomstig NVN 7312, na vermalen tot een maximale deeltjesgrootte van 500 μm gemaakt.

Voor de metaalanalyses wordt een grootte van de analysemonster aangehouden van 5 tot 10 gram.

Toelichting

De analysemonsters voor de bepaling van metalen zijn groter dan gebruikelijk in verband met de grote spreiding die in het mengmonster kan voorkomen. Door het vergroten van de analysemonsters wordt een deel van deze bij de toetsing ongewenste variabiliteit verwijderd.

Afhankelijk van de grootte van het, of de verschillende, analysemonster(s) moeten meerdere verdeelstappen worden uitgevoerd. Het is niet toegestaan om uit een deelmonster dat in dit proces vrijkomt handmatig een analysemonster van de gewenste grootte te nemen.

Het verkregen analysemonster wordt vervolgens in zijn geheel met behulp van een kogelmolen, of gelijkwaardige verkleinapparatuur geschikt voor het verkleinen tot 125 μm, volgens NVN 7312, hoofdstuk 7.6.3 “Verkleinen tot deeltjes kleiner dan 125 μm”, verder verkleind tot een deeltjesgrootte van 95% < 125 μm.

Toelichting

Als voorbeeld:

In een mengmonster moet het gehalte aan lood en cyanide worden bepaald. Voor de bepaling van lood is een analysemonster van 5 tot 10 gram noodzakelijk, terwijl er voor de analyse van cyanide een analysemonster van circa 50 gram moet worden verkregen.

Na drogen bij 40°C van het gehele mengmonster van oorspronkelijk 10 kilo, blijft er 8,2 kg over (vochtgehalte 18%). Dit wordt volgens § 5.4 verdeeld over acht deelmonsters, resulterend in een deelmonstergrootte van circa 1 kg. Twee van deze deelmonsters worden samengevoegd en bewaard voor het eventueel uitvoeren van een uitloogproef. Een ander deelmonster wordt vermalen met behulp van een kruisslagmolen over een zeef van 500 μm. Hierbij gaat 2% van het materiaal verloren. Het resterende monster van circa 1 kg wordt vervolgens door middel van een roterende verdeler nogmaals in 8 deelmonsters verdeeld, resulterend in acht deelmonsters van 125 gram. Met behulp van een kleinere roterende verdeler, die het monster eveneens in acht deelmonsters verdeeld, wordt dit deelmonster verder verdeeld tot acht deelmonsters van elk circa 15 gram. Drie van deze deelmonsters worden vervolgens samengevoegd en vormen totaal het analysemonster voor de bepaling van cyanide. Dit analysemonster wordt voor de verdere opwerking verkleind tot 95% < 125 μm. Eén deelmonster van 15 gram wordt vervolgens nogmaals verdeeld met dezelfde verdeler tot acht deelmonsters van circa 2 gram, waarvan er vier na het verdelen worden samengevoegd. Dit resulteert in een analysemonster van circa 8 gram voor de bepaling van lood. Dit analysemonster wordt voor de verdere opwerking verkleind tot 95% < 125 μm.

Voor de bepaling van metalen moet, door het op dezelfde wijze als het monster voorbehandelen en opwerken van gewassen grind als “blanco” matrix materiaal, worden vastgesteld hoe groot mogelijke emissies van metalen uit de maalapparatuur zijn. Ter bepaling van deze emissies wordt hetzelfde gewassen grind ook verkleind met behulp van een mortier of kogelmolen met agaat binnenwerk; de gehaltes in het via deze laatste wijze van verkleinen verkregen monster gelden als de oorspronkelijk gehaltes van het gewassen grind, op basis waarvan de emissie uit de maalapparatuur kan worden berekend.

De opwerking en analyse van de metalen vindt verder plaats volgens § 7.3. De opwerking en analyse van de overige anorganische stoffen vindt plaats volgens § 7.4.

De bepaling van de pH en het gehalte aan droge stof, lutum en organisch stof wordt in duplo uitgevoerd voor elk van de beide mengmonsters. Voor de berekening wordt gewerkt met het gemiddelde van de bepalingen.

Het droge stof gehalte wordt bepaald overeenkomstig NVN 7312, hoofdstuk 7.5 "Bepaling van het droge stof gehalte bij 105°C".

Het lutum gehalte wordt bepaald overeenkomstig NEN 5753.

Het gehalte organisch stof wordt bepaald overeenkomstig NEN 5754.

De pH dient alleen te worden bepaald indien het gehalte aan cyanide wordt bepaald. Indien de pH moet worden bepaald wordt dit gedaan overeenkomstig NEN 5750.

De opwerking en analyse wordt uitgevoerd volgens de voor de te bepalen stof vigerende NEN, NVN of ontwerpen daarvan. In tabel 1 behorende bij dit Handhavingsprotocol schone grond staat per stof beschreven welke voorschriften worden gebruikt voor de opwerking en de verdere analyse. Slechts in die gevallen waarin nog geen definitieve (of ontwerp) NEN of NVN beschikbaar is, wordt gebruik gemaakt van onderstaande alternatieven, in de volgende prioriteitsvolgorde:

1. 1.

   voorlopige praktijkrichtlijnen (VPR's), zoals beschreven in deel 55B van de Reeks Bodembescherming, Ministerie van VROM, 1986 en herdruk 1995 (ISBN 90 12 05364 1);

2. 2.

   een interimvoorschrift, op basis van de GCMS-techniek, zoals beschreven hoofdstuk 1 en 2 in bijlage G van deze Uitvoeringsregeling; voor matig-vluchtige organische stoffen aangeduid in de tabel met interim-GCMS-m, voor vluchtige organische stoffen aangeduid met interim-GCMS-v.

3. 3.

   een onderzoeksprotocol “Bouwstoffenbesluit onderdeel grond”, zoals beschreven in hoofdstuk 3 in bijlage G van deze Uitvoeringsregeling.

In tabel 1 staan een aantal isomeren genoemd. Als er geen nadere specificatie is gegeven, moeten alle isomeren worden bepaald.

Bij de opwerking dienen in alle gevallen beide uit de monstervoorbehandeling verkregen analysemonsters volledig in behandeling te worden genomen. Op basis van deze twee analysemonsters worden, overeenkomstig de in de navolgende paragrafen gegeven nadere aanwijzingen, twee analyseresultaten verkregen, X₁ en X₂.

Toelichting

Onder het volledig in behandeling nemen van het analysemonster wordt verstaan dat van de hoeveelheid materiaal die op basis van de voorgeschreven wijze van monstervoorbehandeling is verkregen, géén deel meer mag worden genomen ten behoeve van de analyse. De monstervoorbehandeling dient dus volgens de omschreven methoden te worden voortgezet tot er een analysemonster van de gewenste grootte is verkregen.

Voor de bepaling van vluchtige organische stoffen worden, uitgaande van de vier volgens § 5.1 verkregen analysemonsters, vier afzonderlijke extracties uitgevoerd overeenkomstig de in tabel 1 voorgeschreven methode.

Onmiddellijk na het nemen van de analysemonsters wordt hieraan het extractiemiddel toegevoegd. Vervolgens worden de monsters zo snel mogelijk, doch uiterlijk binnen 24 uur, individueel geëxtraheerd. Van de vier extracten wordt een mengextract gemaakt overeenkomstig hoofdstuk 7.2.2 van NVN 7313. Het mengextract wordt vervolgens geanalyseerd.

Het gevonden gehalte dient te worden gecorrigeerd voor het volgens § 6 gevonden droge stof gehalte.

De uitkomsten boven de bepalingsgrens worden afgerond volgens NPR 6598.

Toelichting

Opschaling van de extractie is eveneens mogelijk zodat een vier keer zo grote hoeveelheid grond in één extractie kan worden opgewerkt. Daarbij blijft het van essentieel belang dat de steekmonsters die gezamenlijk het, vier keer zo grote, analysemonster vormen, verdeeld over het gehele mengmonster zijn genomen. Indien de extractiemethode met een factor vier wordt opgeschaald is het maken van een mengextract niet van toepassing.

Voor de bepaling van polaire matig-vluchtige organische stoffen worden, uitgaande van de vier volgens § 5.2.1 verkregen analysemonsters, vier afzonderlijke extracties uitgevoerd overeenkomstig de in tabel 1 voorgeschreven methode.

Onmiddelijk na het nemen van de analysemonsters wordt hieraan het extractiemiddel toegevoegd. Vervolgens worden de monsters zo snel mogelijk, doch uiterlijk binnen 24 uur, individueel geëxtraheerd. Van de vier extracten wordt een mengextract gemaakt overeenkomstig hoofdstuk 7.2.2 van NVN 7313. Het mengextract wordt vervolgens geanalyseerd.

Het gevonden gehalte dient te worden gecorrigeerd voor het volgens § 6 gevonden droge stof gehalte. De uitkomsten boven de bepalingsgrens worden afgerond volgens NPR 6598.

Toelichting

Opschaling van de extractie is eveneens mogelijk zodat een vier keer zo grote hoeveelheid grond in één extractie kan worden opgewerkt. Daarbij blijft het van essentieel belang dat de steekmonsters die gezamenlijk het, vier keer zo grote, analysemonster vormen, verdeeld over het gehele mengmonster zijn genomen. Indien de extractiemethode met een factor vier wordt opgeschaald is het maken van een mengextract niet van toepassing.

Voor de bepaling van de apolaire matig-vluchtige organische stoffen wordt het, na cryogene vermaling verkregen analysemonster geëxtraheerd. Het extract wordt, na eventuele verdere opwerking, geanalyseerd. Het aldus bepaalde gehalte dient te worden gecorrigeerd voor de aanwezige toeslagstoffen volgens NVN 5730. Het gevonden gehalte dient eveneens te worden gecorrigeerd voor het volgens § 6 gevonden droge stof gehalte. De opwerking en analyse voor deze stoffen worden voor het overige uitgevoerd volgens de in tabel 1 van dit Handhavingsprotocol schone grond genoemde voorschriften. De uitkomsten boven de bepalingsgrens worden afgerond volgens NPR 6598.

Voor de bepaling van metalen, inclusief vluchtige en matig-vluchtige kwikverbindingen en metallisch kwik, wordt het volledige analysemonster opgewerkt volgens NEN 6465 of NVN 5770.

Voor analysemonsters, voorbehandeld volgens § 5.1, § 5.2.2 of § 5.5, geldt dat in afwijking van NEN 6465 en NVN 5770 de grootte van het te destrueren analysemonster niet tussen 1 en 2 gram ligt, maar tussen 5 en 10 gram.

Toelichting

De analysemonsters voor de bepaling van metalen zijn groter dan gebruikelijk in verband met de grote spreiding die in het mengmonster kan voorkomen. Door het vergroten van de analysemonsters wordt een deel van deze bij de toetsing ongewenste variabiliteit verwijderd.

Voor analysemonsters die worden geanalyseerd op vluchtige kwikverbindingen worden de vier analysemonsters niet verdeeld of voorbehandeld maar wordt hieraan direct destructiemiddel toegevoegd. Vervolgens worden de monsters zo snel mogelijk, doch uiterlijk binnen 24 uur, individueel verder opgewerkt volgens NEN 6465 of NVN 5770. De afzonderlijke destruaten worden vervolgens samengevoegd en gemengd volgens hoofdstuk 7.2.2 van NVN 7313.

Voor de destructie volgens NEN 6465 en NVN 5770 moet, indien de maximale hoeveelheid organisch stof van circa 0,5 gram wordt overschreden, evenredig meer zuur worden toegevoegd en moeten evenredig grotere hulpmiddelen worden gebruikt. Voor NVN 5770 en NEN 6465 mag het analysemonster ook worden opgedeeld en in delen worden gedestrueerd. In dat geval moeten de destruaten van de afzonderlijke delen voorafgaand aan de analyse worden samengevoegd en gemengd.

De opwerking en de analyse voor deze stoffen worden voor het overige uitgevoerd volgens de voorschriften die genoemd worden in tabel 1 behorende bij dit Handhavingsprotocol schone grond.

Indien er gebruik wordt gemaakt van de NVN 7321 of NVN 7322, worden ook de relevante passages uit NVN 7320 gebruikt met betrekking tot het gebruik van zogenaamde matrix-modifiers.

De concentraties worden op de navolgende wijze gecorrigeerd voor het droge stof gehalte:

1. voor monsters die volgens § 5.1 zijn voorbehandeld voor de bepaling van vluchtige kwikverbindingen dienen de concentraties te worden gecorrigeerd voor het droge stof gehalte zoals bepaald volgens § 6. De correctie wordt uitgevoerd volgens:

   concentratiedroog =	concentratienat x 100
   ds105

   met:

   concentratiedroog	=	de voor het percentage drooggewicht gecorrigeerde concentratie;
   concentratienat	=	de in het monster gemeten concentratie zonder correctie voor percentage droge stof;
   ds105	=	droge stofgehalte van het monster bij 105°C, uitgedrukt in % (m/m).

1. voor monsters die volgens § 5.2.2 zijn voorbehandeld voor de bepaling van matig-vluchtige kwikverbindingen en metallisch kwik dienen de concentraties te worden gecorrigeerd voor het droge stof gehalte zoals bepaald volgens § 6 en de toeslagstoffen zoals toegevoegd in § 5.2.2. Zie voor de wijze van corrigeren voor de toeslagstoffen NVN 5730, hoofdstuk 8.2 “Matigvluchtige stoffen”.

2. voor monster die volgens § 5.5 zijn voorbehandeld voor de bepaling van de overige metalen dienen de concentraties te worden gecorrigeerd voor het verschil in droge stof gehalte bij 40°C en 105°C volgens:

   concentratie =	concentratie40°C x ds40
   ds105

   met:

   concentratie40°C	=	gemeten concentratie zoals bepaald in het monster gedroogd bij 40°C;
   ds40	=	gehalte droge stof bepaald bij drogen bij 40°C overeenkomstig NVN 7312;
   ds105	=	gehalte droge stof bepaald bij drogen bij 105°C overeenkomstig NVN 7312.

Toelichting

De droge stof gehalten bepaald bij 40 en 105°C moeten in de formule op dezelfde wijze worden uitgedrukt; in procenten (b.v. ds₄₀ = 80% en ds₁₀₅ = 70%) of dimensieloos (b.v. ds₄₀ = 0,80 en ds₁₀₅ = 0,70).

Op basis van “blanco” matrix materiaal dient te worden vastgesteld of bekend te zijn welke metalen in welke mate tijdens het verkleinen vrijkomen uit de maalapparatuur, zie § 5.5. Indien te bepalen metalen vrijkomen dient de samenstelling hiervoor te worden gecorrigeerd.

Toelichting

In principe dient er maalapparatuur te worden gebruikt waarin het te bepalen metaal niet voorkomt of beschikbaar komt. Is er sprake van een zekere emissie van het betreffende metaal dan moet de bepaalde samenstelling van de monsters voor het betreffende metaal worden gecorrigeerd voor de emissie, door de op basis van het “blanco”-matrix materiaal bepaalde concentratie van de emissie af te trekken van de concentratie in het monster. Een dergelijke correctie is alleen toegestaan indien de mogelijke concentratieverhoging ten gevolge van de emissie ten hoogste 25% bedraagt van de in het monster gemeten concentratie. Is het potentiële aandeel van de emissie uit de maalapparatuur groter, dan dient de het oorspronkelijke, niet-verkleinde, materiaal opnieuw te worden verkleind met behulp van andere maalapparatuur.

De uitkomsten boven de bepalingsgrens worden afgerond volgens NPR 6598.

De opwerking en analyse van analysemonsters voor de overige anorganische stoffen, voorbehandeld volgens § 5.1 (cyanide) en § 5.5 (overige anorganische stoffen), worden uitgevoerd volgens de voorschriften die genoemd worden in tabel 1 behorende bij dit Handhavingsprotocol schone grond.

De concentraties worden op de navolgende wijze gecorrigeerd voor het droge stof gehalte:

1. voor monsters die volgens § 5.1 zijn voorbehandeld voor de bepaling van cyanide dienen de concentraties te worden gecorrigeerd voor het droge stof gehalte zoals bepaald volgens § 6. De correctie wordt uitgevoerd volgens:

   concentratiedroog =	concentratienat x 100
   ds105

   met:

   concentratiedroog	=	de voor het percentage drooggewicht gecorrigeerde concentratie;
   concentratienat	=	de in het monster gemeten concentratie zonder correctie voor percentage droge stof;
   ds105	=	droge stofgehalte van het monster bij 105°C, uitgedrukt in % (m/m).

2. voor monsters die volgens § 5.5 zijn voorbehandeld voor de bepaling van de anorganische stoffen anders dan cyanide dienen de concentraties te worden gecorrigeerd voor het verschil in droge stof gehalte bij 40°C en 105°C volgens:

   concentratie =	concentratie40°C x ds40
   ds105

   met:

   concentratie40°C	=	gemeten concentratie zoals bepaald in het monster gedroogd bij 40°C;
   ds40	=	gehalte droge stof bepaald bij drogen bij 40°C overeenkomstig NVN 7312;
   ds105	=	gehalte droge stof bepaald bij drogen bij 105°C overeenkomstig NVN 7312.

Toelichting

De droge stof gehalten bepaald bij 40 en 105°C moeten in de formule op dezelfde wijze worden uitgedrukt; in procenten (b.v. ds₄₀ = 80% en ds₁₀₅ = 70%) of dimensieloos (b.v. ds₄₀ = 0,80 en ds₁₀₅ = 0,70).

De uitkomsten boven de bepalingsgrens worden afgerond volgens NPR 6598.

Indien de gemeten stof een metaal is, er bij de monstervoorbehandeling metalen delen uit het monster zijn verwijderd en deze metalen delen het betreffende metaal bevatten, dient de in het analysemonster bepaalde concentratie te worden gecorrigeerd voor het in metallische vorm aanwezige metaal. Deze correctie vindt plaats volgens:

met:

Toelichting

Als voorbeeld:

Na drogen van het monster wordt uit het monster een metalen deel verwijderd. Het betreffende metaal blijkt bij analyse voor 75% uit lood te bestaan. Het weegt 1,2 gram en is afkomstig uit een monster met een massa van 8,3 kg. De concentratie lood in het monster bedraagt 32 mg/kg. Het voor het in het metallische deel aanwezige lood gecorrigeerde loodgehalte van het monster bedraagt dus:

Indien het op basis van het voorkomen van de metallische delen duidelijk is om wat voor metaal het gaat is het niet noodzakelijk om de samenstelling van de metallische delen te bepalen. De correctie gaat in dat geval uit dat het metalen deel voor 100% uit het betreffende element bestaat.

Indien er metalen delen uit het monster zijn verwijderd dient bij de bepaling van de gemiddelde meetwaarde

te worden gerekend met de gecorrigeerde concentratie(s).

De gemiddelde meetwaarde

wordt vastgesteld door het bepalen van het rekenkundig gemiddelde van de, eventueel voor het aantreffen van metalen delen gecorrigeerde, meetwaarden x₁ en x₂ uit de monsters:

met:

Indien een meetwaarde gelijk is aan de bepalingsgrens (“kleiner dan” waarde) dan wordt deze meetwaarde eerst met 0,7 vermenigvuldigd voordat de beide meetwaarden worden opgeteld.

Toelichting

Door de correctie met een factor 0,7 wordt de “kleiner dan” waarde vervangen door een rekenwaarde. Door daarbij een factor 0,7 te gebruiken wordt rekening gehouden met het feit dat de meetwaarden lognormaal zijn verdeeld.

Voor somparameters worden, voor die stoffen waarvoor geldt dat de gemeten concentraties kleiner of gelijk zijn aan de bepalingsgrens, de meetwaarden eerst vermenigvuldigd met 0,7 voordat de concentraties van de onder de somparameter vallende stoffen worden opgeteld. Daarna wordt de gemiddelde meetwaarde voor die somparameter bepaald.

De gemiddelde meetwaarde wordt uitgedrukt op basis van twee significante cijfers.

De verhouding tussen de meetwaarden wordt vastgesteld door:

1. 1.

   vaststelling van de hoogste meetwaarde (x_h) en de laagste meetwaarde (x_l) van de meetwaarden x₁ en x₂, en

2. 2.

   bepaling van de verhouding tussen de meetwaarden volgens:

   verhouding x1, x2 =	xh
   xl

De verhouding tussen de beide meetwaarden wordt vastgesteld op basis van de werkelijk gemeten waarden; dus zonder een correctie voor metingen onder of op de bepalingsgrens.

Aanvullend op de normale kwaliteitsborging en kwaliteitscontrole geldt dat, indien de verhouding van de beide meetwaarden groter is dan 2,5, dient te worden nagegaan of er in de uitgevoerde procedure, monsterneming, monstervoorbehandeling en analyse, geen fouten zijn gemaakt. Indien er sprake is van fouten of van het vermoeden van fouten, dient de betreffende stap, tezamen met de daaropvolgende stappen, te worden overgedaan.

Indien de verhouding tussen de meetwaarden groter is dan 2,5 maar de normale kwaliteitsborging en kwaliteitscontrole alsmede de aanvullende controle geen aanleiding geven tot het vermoeden van fouten in de uitgevoerde procedure, dan mag worden gesteld dat er in de partij sprake is van een grote mate van heterogeniteit. De monsterneming en de daarop volgende stappen hoeven in dat geval niet te worden herhaald.

Deze controle is niet van toepassing op de bepalingen van de pH, het droge stof gehalte, het gehalte organisch stof en het lutum gehalte.

Toelichting

Een grote mate van heterogeniteit kan worden veroorzaakt doordat de partij is samengesteld uit meerdere kleine partijen die variëren in samenstelling. Indien op basis van de verhouding tussen de beide meetwaarden x₁ en x₂ een grote mate van heterogeniteit wordt verwacht, dient te worden nagegaan of dit valt te verklaren uit de oorsprong / herkomst van de partij. Indien de herkomst van de partij geen aanleiding lijkt te geven tot het verwachten van een grote mate van heterogeniteit wordt aanbevolen te overwegen de partij opnieuw te onderzoeken; de kans dat de variatie door het uitgevoerde proces van monsterneming, monstervoorbehandeling en analyse wordt veroorzaakt lijkt dan groter dan de kans dat er werkelijk sprake is van een zeer heterogene partij.

Ook ten gevolge van een relatief grote mate van variabiliteit in de analysemethode bij concentraties net boven de bepalingsgrens zou de waarde van 2,5 potentieel kunnen worden overschreden.

Er wordt een rapport gemaakt van het onderzoek, waarin ten minste de volgende gegevens worden opgenomen:

1. a)

   een verwijzing naar dit Handhavingsprotocol schone grond en de NEN's of NVN's die zijn gebruikt;

2. b)

   de datum van de monsterneming en de analyse;

3. c)

   indien van toepassing: het volledig ingevulde monsternemingsformulier of een kopie daarvan;

4. d)

   een beschrijving van de partij eventueel aangevuld met de van de partij gemaakte foto's en indien van toepassing een beschrijving van de wijze waarop de deelpartij(en) voor de toetsing is (zijn) geselecteerd en de ruimtelijke definitie van de deelpartij(en), bij voorkeur aangevuld met foto's waarop de deelpartij is aangegeven;

5. e)

   de aanwezigheid van eventuele metalen delen in het monster, de massa en de, eventueel vermoedelijke indien de metalen delen niet worden geanalyseerd, samenstelling hiervan;

6. f)

   de stoffen die zijn geanalyseerd;

7. g)

   de meetwaarden uitgedrukt in mg/kg ds;

8. h)

   de bepaling van de gemiddelde meetwaarde en de verhouding tussen de meetwaarden inclusief de daaruit getrokken conclusie ten aanzien van de uitgevoerde handelingen;

9. i)

   de toetsing of er sprake is van schone grond op basis van de voor 11 stoffen toegestane gehalten, waarbij maximaal 3 stoffen een gehalte mogen hebben dat twee ⁴ maal boven de samenstellingswaarde van bijlage 1 van het Bouwstoffenbesluit ligt;

10. j)

    een beschrijving van eventuele, met redenen omkleedde, afwijkingen van één van de voorgeschreven NEN's, NVN's of andere in tabel 1 genoemde meetvoorschriften of voorgeschreven onderdelen daarvan, die het analyseresultaat kunnen beïnvloeden.

Toelichting

Voor de rapportage kan eventueel gebruik worden gemaakt van rapportages die per onderdeel (monsterneming, monstervoorbehandeling, analyse) worden verkregen.

De toetsing wordt in eerste instantie uitgevoerd op basis van het volgens § 8.1 berekende gemiddelde

per gemeten stof. Indien voor de te toetsen stof van toepassing moet de toetsingswaarde worden gecorrigeerd voor het gehalte aan lutum en organisch stof zoals bepaald in § 6.

Per stof wordt een beoordelingswaarde berekend volgens:

De verdere toetsing wordt uitgevoerd op basis van de per stof berekende beoordelingswaarde.

Toelichting

Bij de toetsing door de handhaver wordt rekening gehouden met de spreiding die voortkomt uit de handelingen voor monstervoorbehandeling, opwerking en analyse. Dit resulteert, op basis van de aanname van een meetfout van 20% en de analyse van 2 monsters, in een afkeurfactor van 1,14^{‘Toetsen van natuurgronden: Effecten van toetsing op meerdere parameters en rekening houdend met heterogeniteit in het interim-protocol grond’, TNO-MW R 95/026, februari 1995.}.

De verrekening van de meetfout bij toetsing door de handhaver kan er toe leiden dat grond die bij de toetsing van schone grond conform het Gebruikersprotocol net wordt afgekeurd, door de handhaver net niet zal worden afgekeurd. Dit laatste impliceert niet dat de grond toch als schone grond mag worden gekwalificeerd. De extra ruimte die bij de toetsing door de handhaver is ingebouwd dient alleen voor het verkrijgen van de gewenste zekerheid dat een door de handhaver geconstateerde overschrijding daadwerkelijk een overschrijding betreft.

Per stof dient te worden vastgesteld of de beoordelingswaarde de toetsingswaarde overschrijdt en indien dit het geval is, in welke mate de beoordelingswaarde de toetsingswaarde overschrijdt. Daarbij wordt als toetsingswaarde gehanteerd:

1. 1.

   de samenstellingswaarden in bijlage 1 van het besluit, gecorrigeerd voor het in de grond gemeten lutum gehalte en gehalte organisch stof. De correctie moet worden uitgevoerd met de betreffende formule in bijlage 1 van het besluit;

2. 2.

   indien de desbetreffende samenstellingswaarde onder de bepalingsgrens ligt van de in tabel 1 vermelde voorschriften: de bepalingsgrens zoals aangegeven in de kolom ‘bepalingsgrens’ van tabel 1;

3. 3.

   indien in bijlage 1 van het besluit voor de desbetreffende samenstellingswaarde een a staat vermeld: de aantoonbaarheidsgrens behorende bij het in tabel 1 genoemde voorschrift, zoals aangegeven in de kolom ‘aantoonbaarheidsgrens’ van tabel 1;

4. 4.

   indien de, door het voor AP04 geaccrediteerde laboratorium gerapporteerde, bepalingsgrens boven de in tabel 1 vermelde bepalingsgrens, de hogere bepalingsgrens zoals vermeld en gemotiveerd door het laboratorium.

Toelichting

Ten gevolge van specifieke matrixstoringen kan het voor een bepaald monster niet mogelijk blijken de in tabel 1 weergegeven bepalingsgrens voor één of meer stoffen te halen. Indien dit optreedt mag de door het laboratorium gerapporteerde bepalingsgrens als toetsingswaarde worden gehanteerd. Voorwaarde hiervoor is wel dat het betreffende laboratorium is geaccrediteerd voor AP04, waarmee een garantie wordt ingebouwd dat voor dat monster daadwerkelijk geen lagere bepalingsgrens kan worden gerealiseerd. Bovendien moet het laboratorium de hogere bepalingsgrens in de rapportage motiveren.

De toetsing om vast te stellen of er sprake is van schone grond dient plaats te vinden conform het vigerend wettelijk kader.

Toelichting

Bij de toetsing bestaan er drie situaties waarbij de samenstellingswaarden van bijlage 1 van het Bouwstoffenbesluit niet als toetsingswaarden worden gehanteerd, namelijk:

1. 1.

   indien de bepalingsgrens volgens tabel 1 bij dit Handhavingsprotocol schone grond wordt gehanteerd;

2. 2.

   indien de aantoonbaarheidsgrens volgens tabel 1 bij dit Handhavingsprotocol schone grond wordt gehanteerd;

3. 3.

   indien de, door het voor AP04 geaccrediteerde laboratorium, gerapporteerde bepalingsgrens boven de samenstellingswaarde van bijlage 1 van het besluit ligt en deze verhoogde bepaling⁠sgrens wordt gehanteerd.

Voor de periode waarin de toetsing nog dient te worden uitgevoerd conform de Vrijstellingsregeling samenstellings- en immissiewaarden Bouwstoffenbesluit geldt in alle drie deze situaties voor de toetsing:

Indien de toetsingswaarde groter of gelijk is aan twee maal de samenstellingswaarde van bijlage 1 van het besluit, betekent het vinden van een gehalte boven de bepalingsgrens gelijktijdig dat de grond niet als schone grond kan worden gekarakteriseerd. Uitzondering hierop wordt gevormd door de drins en DDT/DDE/DDD waarvoor wordt afgekeurd indien de toetsingswaarde maximaal gelijk is aan drie maal de samenstellingswaarde van bijlage 1 van het besluit.

Indien de toetsingswaarde kleiner dan twee (drie) maal de samenstellingswaarde van bijlage 1 van het besluit dan geldt dat een gemeten gehalte boven twee (drie) maal de samenstellingswaarde van bijlage 1 van het besluit leidt tot de conclusie dat er geen sprake is van schone grond.

Toelichting

Wordt ten gevolge van een (incidenteel) verhoogde bepalings- of aantoonbaarheidsgrens getoetst aan die bepalings- of aantoonbaarheidsgrens, dan kan een overschrijding nog altijd leiden tot de conclusie dat er sprake is van schone grond.

Wanneer een nieuwe wijze van toetsing is vastgesteld, dan zal hierin ook zijn aangegeven hoe dient te worden omgegaan met gehalten onder de bepalingsgrens.