Opmerkingen bij Criterium Intelligentie:

De commissie heeft er al diverse malen op gewezen dat men voorzichtig moet zijn met het gebruik van schriftelijk af te nemen klassikale tests ingeval er sprake is van een leerling met grote leerachterstanden (met name op begrijpend lezen) of bij onvoldoende beheersing van het Nederlands. Mede daarom is er een onderscheid aangebracht tussen een beoordeling per leerling-categorie¹ , te weten LWOO dan wel PrO; voor (potentiële) PrO-leerlingen zijn de schriftelijke tests van een III of IV voorzien. Hoe te handelen zie ook de verantwoording op www.rvc-vo.nl.

Enkele nuanceringen zijn hier nog op zijn plaats:

1. 1.

   dat de respondenten (gebruikers en RVC-leden) niet tevreden zijn met de GIVO ook in geval van LWOO;

2. 2.

   dat de SON-versies vooral geschikt zijn voor leerlingen die het Nederlands nog maar gedeeltelijk beheersen;

3. 3.

   dat de NDT bevredigender functioneert dan de andere klassikale tests in het bereik van PrO of in geval van grote taal- en leesachterstanden;

4. 4.

   dat de NDT niet zo geschikt is volgens respondenten uit de samenwerkingsverbanden VO ingeval van de LWOO − categorie: de uitslag zou hier flatterend zijn;

5. 5.

   dat de WISC-III ^NL dit jaar opnieuw onder voorbehoud is goedgekeurd, omdat er nog steeds geen onderzoekresultaten naar de criteriumvaliditeit bekend zijn.

6. 6.

   De Nederlandse bewerking van de Wechsler NonVerbal is nieuw op de lijst en vooral geschikt voor leerlingen die het Nederlands nog maar gedeeltelijk beheersen.

De scores op de SE-testen mogen niet ouder zijn dan één jaar redenerend vanaf de aanmeldingsdatum bij de RVC-VO.

Volgens de Regeling worden alleen leerlingen met een IQ tussen de 90 en 120 geacht dergelijke vragenlijsten in te vullen. Opgemerkt wordt dat de schriftelijke zelfbeoordelingvragenlijsten veelal te moeilijk zijn voor leerlingen met grote leerachterstanden (en met name op het gebied van begrijpend lezen). Er worden beperkingen gesteld ten aanzien van het gebruik van zelfbeoordelingvragenlijsten door leerlingen. Leerlingen zijn met zelfbeoordelingsvragenlijsten voor SEP toetsbaar wanneer ze op Begrijpend Lezen het niveau halen van de gemiddelde leerling aan het eind van groep 6 of hoger. Wanneer deze leerling een begrijpend leesniveau heeft van een gemiddelde leerling in groep 6 moet de onderzoeker nagaan of een zelfbeoordelinglijst wel een juiste keuze is. Bij een begrijpend leesniveau in groep 3, 4 of 5 wordt sterk afgeraden een zelfbeoordelingvragenlijst te gebruiken voor de vaststelling van SE problematiek. Voor het persoonlijkheidsonderzoek kan de onderzoeker in dat geval gebruik maken van gegevens uit het onderwijskundig rapport, van beoordelingslijsten door ouders en/of leerkracht én van gegevens op basis van eigen waarneming.

² Observatieschaal/screeningsinstrument. De test alleen gebruiken als onderdeel van een breder persoonlijkheidsonderzoek: naast deze test ook een ander instrument uit deze lijst gebruiken

³ Een vragenlijst voor docenten en voor leerlingen; men mag met een van beide volstaan, maar de voorkeur gaat uit naar een combinatie van beide lijsten

Opmerkingen bij Criterium Sociaal Emotionele problematiek:

De veranderingen in de lijst t.o.v. vorig jaar komen in het kort op het volgende neer:

1. a)

   De AVL: ADHD-Vragenlijst, 2005 is dit jaar voor het laatst toegestaan. De vragen zijn te weinig specifiek voor de soort sociaal emotionele problematiek die volgens de Regeling aangetoond moet worden om voor een indicatie in aanmerking te komen.

2. b)

   PMT-K moet helaas ondanks zeer verouderde normen nog een jaar gebruikt worden omdat de beoordeling van zijn eventuele opvolger niet bijtijds bevredigend kon worden afgesloten. Ook heeft de uitgever aangekondigd de verouderde normen te herzien.

3. c)

   Voor de SVL is de opmerking ‘(A + B vorm) moeten worden ingevuld anders ...’ verdwenen. Men kan dus volstaan met een van beide vormen.

4. d)

   De 2005 versie van de NPV-J wordt volop gebruikt. Aangezien het slechts om vernieuwde normen gaat, nemen we aan dat deze test weer van een I mag worden voorzien.

5. e)

   SSAT, 1995 staat dit jaar voor het laatst op de lijst, dit o.a. in verband met verouderde normen.

6. f)

   Nieuw is de TPVO-Leerlingvragenlijst, 2008.

7. g)

   Nieuw is ook de TPVO-Docentenvragenlijst, 2008; het gaat in dit laatste geval om de internetversie van AVL en DVL.

Voor het weergeven van de leervorderingen wordt in principe altijd gevraagd om de meest recent afgenomen toetsen. Wanneer de leerling tussen 1-2-2010 tot en met 30-9-2011 wordt aangemeld, moeten de didactische toetsen in het schooljaar 2009/2010 of daarna zijn afgenomen. Bij aanmelding vóór 1-2-2010 mogen de gegevens van de didactische toetsen die in het onderwijskundig rapport worden gebruikt niet ouder zijn dan zes toetsmaanden (juli en augustus worden niet meegerekend). Uitzondering hierop is de Cito Toets Begrijpend lezen die een vast afnamemoment kent in de winter en slechts éénmaal per jaar kan worden afgenomen.

Alle leervorderingentoetsen die geschikt zijn voor groep 8 mogen ook gebruikt worden voor het didactisch toetsen van leerlingen in 1-VO. De DL is in dat geval 60 en dezelfde regels die voor groep 8 gelden ten aanzien van adaptief toetsen, gelden ook hier.

Bij jaargroep gebonden toetsen zoals van het CITO-leerlingvolgsysteem dienen de RVC’s uit te gaan van toetsen die aansluiten bij het werkelijke didactische niveau van de leerling. Dit betekent dat schoolverlaters op de basisschool soms toetsen moeten maken die in jaargroepen daarvoor gebruikt worden.

Kandidaten voor LWOO en PrO hebben leerachterstanden. De basisschool wordt aangeraden die leerlingen adaptief te toetsen. In een dergelijk geval neemt men toetsen af die de leerling qua niveau redelijk zou moeten kunnen maken. Een leerling met het niveau van groep 6 laat men niet ploeteren met de veel te moeilijke toets van groep 8. Het gebruik van de toets van groep 6 is kindvriendelijker en de score is betrouwbaarder.

Als men bij gebruik van de toetsen van groep 8 een score bereikt die 10 of meer DLE punten lager ligt dan waarvoor de toetsversie bedoeld is, moet men terugtoetsen. Als men bij het adaptief toetsen verkeerd geschat heeft en de uitslag 10 of meer DLE punten hoger of lager uitvalt, moet men doortoetsen of terugtoetsen.

Voorbeeld: Een leerling behaalt op de M5 toets een score van dle 36. U verwachtte op grond van uw M5 keuze een score tussen DLE 21 en DLE 30. Nu is het DLE 36 geworden (geen PrO score maar één die past bij LWOO). U legt ter nadere verifiëring van dit niveau nu de M6 of E6 toets voor om te zien waar het niveau dan op uitkomt. U voegt beide toetsscores toe aan het onderwijskundig rapport.

Ingeval van een M5 score maar nu met een tegenvallende score van bijvoorbeeld dle 15 moet u terug te toetsen of het bij deze leerling echt groep 4 niveau is in dit voorbeeld en wel met een E4 toets. Aan het eind van deze notitie is een tabel over hoe door- of terug- te toetsen opgenomen.

Bij deze werkwijze hoeft u niet drie keer door te toetsen. U kiest eerst op grond van uw verwachting. De eventueel tweede toets die u kiest sluit aan bij het op de test behaalde niveau. Die twee gegevens zullen bijna altijd voor elke RVC voldoende zijn. Wel is het van groot belang dat u precies de toetsinstructies van de betreffende toetshandleiding volgt.

Bovenstaande werkwijze voor toets keuze en het eventuele moeten doortoetsen is aan de orde bij de volgende toetsen:

1. –

   Cito leestechniek en leestempo

2. –

   Cito begrijpend lezen A en B en begrijpend lezen toets 1 t/m 4.

3. –

   Cito schaal vorderingen in spellingvaardigheid 1, 2 en 3 alle dictees van E3A/B t/m M8 A/B

4. –

   Cito rekenen algemeen 1996

⁴ Is de score lager dan het voorafgaande leerjaar dat u adaptief had gekozen, dan is het advies: neem de toets van het leerjaar waar de behaalde dle score naar verwijst. Dit kan twee of meer leerjaren lager worden als uw start niveau veel te hoog is geweest.

(zie: Toelichting bij de afname van leervorderingenonderzoek en de Toelichting bij het door- en terugtoetsen)

Opmerkingen bij de toetsen voor technisch lezen:

1. a)

   De LOVS-toetsen zijn uitdrukkelijk slechts voor één jaar toegestaan en wel omdat ze nog niet aan de COTAN ter beoordeling zijn aangeboden en dus nog niet van een beoordeling voldoende of meer zijn voorzien.

2. b)

   De opmerking Normtabel 2003 is systematisch uit de lijst verdwenen.

3. c)

   TPVO - Technisch lezen is door de Cotan positief beoordeeld en wordt daarom aan de lijst toegevoegd en wel met de aanduiding 0 voor zowel LWOO als PrO.

4. d)

   Bij de Niveautoets & NiveautoetsPlus gaat het om de versie 2010.

(zie: Toelichting bij afname leervorderingenonderzoek en de Toelichting bij het door- en terugtoetsen)

Wanneer een leerling bij de afname van de toets Technisch Lezen lager scoort dan DLE 20 is afname van een toets Begrijpend Lezen voor leerlingen die naar het PrO worden verwezen niet noodzakelijk.

Opmerkingen bij de toetsen voor begrijpend lezen:

1. a)

   De begrijpend leestests van Aarnoutse voor groep 4 t/m 6, voor groep 7 en voor groep 8 stonden vorig jaar voor het laatst op de lijst en wel vanwege hun zeer beperkt dle-bereik.

2. b)

   LOVS Begrijpend lezen is uitdrukkelijk slechts voor één jaar toegestaan en wel omdat deze toets nog niet aan de Cotan ter beoordeling is aangeboden en dus niet door de Cotan is beoordeeld.

3. c)

   De opmerking Normtabel 2003 is systematisch uit de lijst verdwenen.

4. d)

   Bij de Niveautoets & NiveautoetsPlus gaat het om de versie 2010.

(zie: Toelichting bij afname leervorderingenonderzoek en de Toelichting bij het door- en terugtoetsen)

Opmerkingen bij de toetsen voor Spelling:

1. a)

   De Aarnoutse Spellingtest is dit jaar niet meer toegestaan en wel vanwege een zeer beperkt dle-bereik.

2. b)

   De LOVS-toetsen zijn uitdrukkelijk slechts voor één jaar toegestaan en wel omdat ze nog niet aan de Cotan ter beoordeling zijn aangeboden en dus nog niet van een beoordeling ‘voldoende of hoger’ zijn voorzien.

3. c)

   De beoordeling van de Toelatingstoets is naar boven toe bijgesteld: III wordt I.

4. d)

   Bij de Niveautoets & NiveautoetsPlus gaat het om de versie 2010.

5. e)

   De opmerking ‘Normtabel 2003’ is uit de opmerkingen verdwenen.

(zie: Toelichting bij afname leervorderingen onderzoek en de opmerkingen over het door- en terugtoetsen)

Opmerkingen bij de instrumenten voor Rekenen:

1. a)

   Normtabel 2003 is uit de opmerkingen verdwenen.

2. b)

   De LOVS-toetsen zijn uitdrukkelijk slechts voor één jaar toegestaan, omdat ze nog niet aan de Cotan ter beoordeling zijn voorgelegd en dus nog niet van een beoordeling ‘voldoende of hoger’ zijn voorzien.

3. c.

   Bij de Niveautoets&NiveautoetsPlus gaat het om de versie 2010.